Материал: Математика ва информатика ўқитиш методикаси

end. 2-мисолнинг дастури:

Бейсик тилида:

10 REM "Функцияни ҳисоблаш"

20 INPUT "х ни киритингқ";X

30 IF X<2.7 THEN Y=X^2-SIN(X)+SQR(X^4)-LOG(X) ELSE Y=2.5*X^3-SQR(TAN(X)^2+EXP(X-2))

40 PRINT "Y=";Y

50 END

Паскал тилида:

Program fun1(input, output); var x,y:real;

begin read(x);

if x<2.7 then y:=x*x-sin(x)+ sqrt(x*x*x*x)-ln(x) else y:=2.5*x*x*x-sqrt(sqr(sin(x)/cos(x))+exp(x-2)); writeln('y=';y);

end.

3-мисолнинг дастури: Бейсик тилида:

10 REM «Кўпайтма»

20 INPUT n

30 P=1

40 FOR k=1 TO n

50 P=P*(3*k^2-5*k)/(21*k-k^3)

60 NEXT k

70 PRINT “P=”;P

80 END

Паскаль тилида:

Program K1 (input, output); Var n,k: integer;

P: real; Begin read(n);

P:=1;

For K:=1 to n do Begin

P:=P*(3*K*K-5*K)/(21*K-K*K*K) ; end;

write ('P='; P) end.

Назорат топшириқлари: 1 – даражали топшириқлар.

111

2.1.Чизиқли дастурнинг бажарилишини изоҳланг?

2.2.Чизиқли жараёнларни дастурлашда нималарга эътибор бериш керак?

2.3.Тармоқланувчи жараён нима?

2.4.Тармоқланувчи операторларнинг умумий кўриниши қандай бўлади?

2.5.Такрорланувчи жараён нима?

2.6.Такрорланувчи жараёнларнинг алгоритмини тузинг?

2 – даражали топшириқлар.

2.7.Биринчи ҳади а1 ва айирмаси d бўлган арифметик прогрессия-нинг

умумий ҳади ва йиғиндисини ҳисоблаш дастурини тузинг.

2.8.Берилган икки соннинг ўрта арифметиги ва ўрта геометригини топиш дастурини тузинг.

2.9.Биринчи ҳади b1 ва махражи q бўлган геометрик прогрессиянинг

умумий ҳади ва йиғиндисини ҳисоблаш дастурини тузинг.

3 – даражали топшириқлар.

2.10.Тўғри бурчакли учбурчакнинг берилган икки катети бўйича унинг гипотенузасини ва юзини ҳисоблаш дастурини тузинг.

2.11.Қуйидаги такрорланувчи жараёнларга мос дастур тузинг:

2.12. Мураккаб такрорланувчи жараёнларга мисол келтиринг ва унинг дастурини тузинг.

Назорат саволлари:

Мавзуга оид мустақил иш топшириқлари:

1.Mураккаб такрорланувчи жараёнлар ҳақида маълумот.

2.Мураккаб йиғинди ва кўпайтмани ҳисоблаш алгоритмлари ҳамда дастурлари ҳақида маълумот.

Мавзуга оид адабиётлар:

1.А. А. Абдуқодиров «Алгоритм, дастур, ЭҲМ»,Т.:«Ўқитувчи»,1992 й.

2.А.Сиддиқов «Сонли усуллар ва программалаш», Т.: «Ўзбекистон», 2001

й.

3.А. Сатторов, Б. Қурмонбоев «Информатика ва ҳисоблаш техникаси асослари» Т.: «Ўқитувчи», 1996 й.

4.Т. Х. Холматов, Н. И. Тайлақов «Амалий математика, дастурлаш ва компьютернинг дастурий таъминоти» Т.: «Меҳнат», 2000 й.

5.Т. Х. Холматов, Н. И. Тайлақов, У. А. Назаров «Информатика ва хисоблаш техникаси» Т.: «Ўзб.М.Э.», 2001 й.

6.М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион

технологиялар». Дарслик. Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2004.

112

7. М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион технологиялар». Дарслик (лотин алифбосида). Алишер Навоий номидаги

Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2006.

АМАЛИЙ МАШҒУЛОТЛАРНИ БАЖАРИШ ЮЗАСИДАН КЎРСАТМАЛАР:

1-амалий машғулот

Мавзу: Мактабда математика ўқитишнинг хусусиятлари ва вазифалари

Дарснинг мақсади: Мактабда математика ўқитишнинг хусусиятлари ва

вазифалари тўғрисида маълумотлар бериш.

Керакли жиҳоз ва материаллар:Маъруза матнлари, ҳар хил адабиётлар, маъруза дафтари.

Ишни бажариш тартиби:

Қуйидаги масалаларни ечинг:

1.Математика фани ўз ривожланиш даври мобайнида қандай даврларни босиб ўтган?

2.Математика ўқув предмети сифатида ўргатилишига сабаб нима?

3.Математика фан сифатида ўргатилишига сабаб нима?

4.Математика ўқитиш услубияти фанининг асосий вазифалари қайсилар?

5.Математикадан таълим мазмунининг Давлат таълим стандарти(ДТС)

нима?

6.Математика ўқитишда предметлараро алоқалар.

7.Математика ўқитиш услубияти неча бўлимдан иборат?

8.Математик таълимнинг асосий йуналишлари қайсилар?

9.Мактабда математика ўқитиш мазмуни ва уни ўқитишни ташкил этиш

бўйича меърий ҳужжатларга нималар киради ва улар нимани аниқлаб беради. 10. Мактабда математика ўқитишнинг асосий мақсадлари ва математик

таълимнинг вазифаларини фарқланг ва таҳлил қилинг.

Адабиётлар:

1. Алиханов С. Математика ўқитиш методикаси. – Т:Ўқитувчи, 1993 й.

2. Методика преподавания математики. Частная методика. Под ред. В.И.Мишина.- М:Просвещение, 1987 г.

3. Методика преподавания математики. Частная методика. Ю.М.Колягин

и др. – М.1977 г.

113

4. Метельский А. Дидактика математики. – Минск, 1991 г.

5. Мирзаев Ч.Э. “Таълим жараёнларини комплекс лойихалаш”. Тошкент,

2010

2-амалий машғулот

Мавзу: Математик тадқиқотнинг математика ўқитишда қўлланиладиган асосий усуллари

Дарснинг мақсади: Математик тадқиқотнинг математика ўқитишда қўлланиладиган асосий усуллари тўғрисида маълумотлар бериш.

Керакли жиҳоз ва материаллар:Маъруза матнлари, ҳар хил адабиётлар, маъруза дафтари.

Ишни бажариш тартиби: Қуйидаги масалаларни ечинг:

1.Математика ўқитишда қандай илмий-тадқиқот усуллари қўлланилади?

2.Кузатиш ва тажриба ўқитишда қандай қўлланилади?

3.Таққослаш ва аналогиянинг қандай хусусиятлари мавжуд?

4.Анализ ва синтез қандай математика ўқитишда амалга ошириш

мумкин?

5.Анализ қандай шаклларда қўлланилади?

6.Умумлаштиришнинг қандай белгилари мавжуд?

7.Махсуслаштириш ва конкретлаштириш хусусиятлари ҳақида нималарни биласиз?

8.Индукция ва унинг хоссалари ҳақида нималарни биласиз?

9.Дедукция ва унинг ўқитишда қўлланилиш хусусиятлари нималардан

иборат?

10. Математик индукция принципи билан математик мулоҳазалар кандай

исботланади?

Адабиётлар:

1. Алиханов С. Математика ўқитиш методикаси. – Т:Ўқитувчи, 1993 й. 2. Методика преподавания математики. Частная методика. Под ред.

В.И.Мишина.- М:Просвещение, 1987 г.

3. Методика преподавания математики. Частная методика. Ю.М.Колягин

и др. – М.1977 г.

4. Метельский А. Дидактика математики. – Минск, 1991 г.

5. Мирзаев Ч.Э. “Таълим жараёнларини комплекс лойихалаш”. Тошкент,

2010

3-амалий машғулот

Мавзу: Математик тафаккурнинг усул ва шаклларидан фойдаланиш

Дарснинг мақсади: Математик тафаккурнинг усул ва шаклларидан фойдаланиш тўғрисида маълумотлар бериш.

Керакли жиҳоз ва материаллар:Маъруза матнлари, ҳар хил адабиётлар, маъруза дафтари.

114

Ишни бажариш тартиби:

Қуйидаги масалаларни ечинг:

1.Математик тафаккур нима ва унинг қандай шакллари мавжуд?

2.Тушунча мазмуни ва ҳажми, уларнинг ўзаро боғлиқдаги қандай хусусиятлари мавжуд?

3.Тушунчани таърифлашнинг қандай усуллари мавжуд?

4.Математик тушунчани шакллантиришнинг қандай босқичлари мавжуд?

5.Математик ҳукм ва унинг турлари ҳақида нималарни биласиз?

6.Аксиома нима ва унинг хоссалари қандай?

7.Теорема ва унинг турлари қандай хоссаларга эга?

8.Индукция ва унинг хоссалари ҳақида нималарни биласиз?

9.Дедукция ва унинг ўқитишда қўлланилиш хусусиятлари нималардан иборат?

10.Математик индукция принципи билан математик мулоҳазалар қандай исботланади?

Адабиётлар:

1. Алиханов С. Математика ўқитиш методикаси. – Т:Ўқитувчи, 1993 й. 2. Методика преподавания математики. Частная методика. Под ред.

В.И.Мишина.- М:Просвещение, 1987 г.

3. Методика преподавания математики. Частная методика. Ю.М.Колягин

и др. – М.1977 г.

4. Метельский А. Дидактика математики. – Минск, 1991 г.

5. Мирзаев Ч.Э. “Таълим жараёнларини комплекс лойихалаш”. Тошкент,

2010

4-амалий машғулот Мавзу: Математика ўқитишнинг усул ва шакллари, воситалари

Дарснинг мақсади: Математика ўқитишнинг усул ва шакллари, воситалари тўғрисида маълумотлар бериш.

Керакли жиҳоз ва материаллар:Маъруза матнлари, ҳар хил адабиётлар, маъруза дафтари.

Ишни бажариш тартиби:

Қуйидаги масалаларни ечинг:

1.Математика ўқитиш принципларининг умумий моҳияти нимада?

2.Математика ўқитишда дастурнинг математик таълим билан амалиётнинг бевосита

алоқаларини ўрнатишда қандай масалалар киради?

3. Математика ўқитиш принципларининг бир-бирига ўзаро таъсири ва

алоқадорлиги бўйича Сизнинг фикрингиз?

115