|
|
|
|
|
“Курс вищої математики. Частина 2.” |
Проінтегрував, |
отримуємо: ∫d(uv) = ∫udv + ∫vdu , |
а відповідно до приведених вище |
|||
властивостей невизначеного інтеграла: |
|
|
|
||
|
uv = ∫udv + ∫vdu |
або |
∫udv = uv − ∫vdu ; |
||
Отримали формулу інтеграції по частинах, яка дозволяє знаходити інтеграли |
|||||
багатьох елементарних функцій. |
|
|
|
||
Приклад. |
|
|
|
|
|
u = x; dv = cos xdx; |
|
|
|
||
= |
|
= −x2 cos x + 2[x sin x − ∫sin xdx]= −x2 cos x + 2x sin x + 2cos x +C. |
|||
du = dx; v = sin x |
|
|
|
|
|
Як видно, послідовне застосування формули інтеграції по частинах дозволяє поступово спростити функцію і привести інтеграл до табличного.
Приклад.
|
2 x |
; du |
= 2e |
2 x |
dx; |
|
= e2 x sin x − 2[− e2 x cos x − ∫− cos x 2e2 x dx]= e2x sin x + |
= u = e |
|
|
|
||||
dv = sin xdx; |
v = −cos x; |
|
|||||
+ 2e2 x cos x − 4∫cos xe2 x dx
Видно, що в результаті повторного застосування інтеграції по частинах функцію не вдалося спростити до табличного вигляду. Проте, останній отриманий інтеграл нічим не відрізняється від початкового. Тому перенесемо його в ліву частину рівності.
5∫e2 x cos xdx = e2 x (sin x + 2cos x)
∫e2 x cos xdx = |
e2 x |
(sin x + 2cos x) +C. |
|
||
5 |
|
|
Таким чином, інтеграл знайдений взагалі без застосування таблиць інтегралів.
Перш ніж розглянути детально методи інтеграції різних класів функцій, приведемо ще декілька прикладів знаходження невизначених інтегралів приведенням їх до табличних.
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
∫(2x +1)20 dx = {2x +1 = t; dt = 2dx;}= ∫t 20 |
|
1 |
dt = |
1 |
t 21 |
|
1 |
+C = |
t 21 |
|
+C = |
(2x +1)21 |
+C |
||||||||||||||
2 |
|
2 |
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21 |
|
|
|
42 |
|
|
|
42 |
|
|
|
|||||
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
∫ |
2 − x2 |
+ |
|
2 |
+ x2 |
2 − x2 + 2 + x2 |
dx = ∫ |
dx |
|
|
+ ∫ |
dx |
2 = ln x + |
x |
2 |
+ 2 + |
|||||||||||
4 |
− x |
4 |
dx = ∫ |
2 − x |
2 |
2 + x |
2 |
2 + x |
2 |
2 − x |
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
+ arcsin x |
+C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Приклад.
51
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
“Курс вищої математики. Частина 2.” |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
∫ |
|
|
|
cos x |
|
|
dx = |
|
∫sin − 3 / 2 |
x cos xdx = {sin x = t; |
|
|
|
dt |
= cos xdx} = ∫t − 3 / 2 dt |
= −2t − 1 / 2 + C = |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
sin 3 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
= −2sin −1/ 2 x +C = − |
|
|
|
|
|
|
|
|
+C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
; dv = e |
5x |
dx; |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2e5x |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
5x |
|
|
|
|
|
u = x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5x |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
5x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
x |
|
|
e |
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5x |
|
|
|
= |
|
|
|
|
e |
|
x |
|
− |
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
2xdx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
xe |
|
|
dx |
= |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
5 |
|
|
|
∫5 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
5 |
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
du |
= 2xdx; |
|
v = |
|
|
|
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5x |
dx; |
|
|
|
|
|
|
x2e5x |
|
|
|
|
|
2 |
xe5x |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2e5x |
|
|
|
2xe5x |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
u = x; dv = e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− ∫ |
|
|
5x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫e |
5x |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
dx |
= |
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5x |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
5 |
|
5 |
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
25 |
|
|
|
25 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
du = dx; v = |
|
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
x2e5x |
|
2xe5x |
|
|
|
|
|
|
2e5x |
|
|
|
|
e5x |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2x |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
− |
|
|
|
|
+ |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
5 |
|
|
25 |
125 |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
25 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
∫ |
|
|
− x |
2 dx |
|
|
|
|
= ∫ |
|
|
|
− x |
2 |
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= {dx = d (x +1)}= ∫ |
|
d (x +1) |
|
|
2 |
|
= {x +1 = t}= |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
− 2x +8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− 2x −1 + 9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 − (x +1) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
= ∫ |
|
3 |
2dt |
|
|
2 = arcsin t |
|
+ C = arcsin x +1 + C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
−t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
ln x |
|
|
|
|
|
|
u = ln x; dv = |
|
|
|
|
dx; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
ln x |
|
|
|
|
1 dx |
|
|
ln x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= − |
|
|
|
|
− |
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx = − |
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= − |
|
|
|
+ |
|
|
|||||||||||||||||||||||||
∫ x3 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
2x2 |
∫ |
2x2 |
|
x |
|
2x2 |
|
|
2 |
∫ x3 |
2x2 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
du = |
|
|
|
|
|
dx; |
|
|
v |
= − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
2x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
−2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln x |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
+ |
|
|
|
|
− |
|
|
|
x |
|
+C = − |
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
2 |
|
2 |
|
|
|
2x |
2 |
|
4x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u = ln x; |
|
|
|
dv |
|
= xdx; |
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
ln x |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
ln x |
|
|
|
x2 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
x ln xdx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
ln x − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
xdx = |
|
|
|
− |
|
|
+ C = |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
∫ |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
2 |
|
|
∫ |
|
2 |
|
|
|
x |
|
2 |
|
|
|
|
2 ∫ |
|
|
2 |
|
4 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
du = |
|
dx; v = |
|
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
=x2 (2 ln x −1) + C. 4
Приклад.
52
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
“Курс вищої математики. Частина 2.” |
|
|||||||
∫ecos2 x sin 2xdx = {t = ecos2 x ; |
|
dt = −ecos2 x |
2cos x sin x = −sin 2x ecos2 x dx;}= −∫dt = −t +C = |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
= −ecos2 x |
+C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
∫ |
|
|
dx |
= |
|
x = t; |
dt |
= |
|
1 |
|
|
= |
1 |
|
= ∫ |
|
2tdt |
|
|
= 2∫ |
|
dt |
|
= 2arctgt +C = 2arctg x +C. |
||||||||||||||
(x |
+1) |
|
dx |
2 |
x |
2t |
|
(t |
2 |
+1)t |
t |
2 |
+ |
1 |
|||||||||||||||||||||||||
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
∫ |
|
|
dx |
|
|
∫ |
dx |
|
|
|
|
1 |
|
∫ |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
x −3 |
||||||||
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
arctg |
|
|
|
+ C. |
||||||||
x |
2 |
− 6x + 25 |
(x −3) |
2 |
+16 |
16 |
x −3 |
2 |
|
|
16 |
|
4 |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
1 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Інтегрування елементарних дробів.
Визначення: Елементарними називаються дроби наступних чотирьох типів:
I. |
1 |
; |
|
III. |
|
ax +b |
|
||||
II. |
1 |
|
; |
IV. |
|
|
(ax +b)m |
||||
m, n – натуральні числа (m ≥ 2, n ≥ 2) и b2 – 4ac <0.
Перші два типи інтегралів від елементарних дробів досить просто приводяться до табличних підстановкою t = ах + b.
I. |
∫ |
dx |
= |
1 |
∫ |
dt |
= |
1 |
ln |
|
t |
|
+C = |
1 |
ln |
|
ax +b |
|
+C. |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
II. |
|
ax +b |
|
a |
|
t |
|
a |
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Розглянемо метод інтеграції елементарних дробів вигляду III. Інтеграл дробу вигляду III може бути представлений у вигляді:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ap |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
Ax + B |
|
|
|
|
|
|
(2x + p) + |
B |
− |
|
|
|
|
|
|
|
A |
|
|
|
|
2x + p |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
∫ |
|
|
|
|
= ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx + B − |
|||||
x |
2 |
+ px + q |
|
|
|
|
x |
2 |
+ px + q |
|
|
|
|
|
2 |
|
x |
2 |
+ px + q |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
A |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
Ap |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
A |
|
2 |
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
= |
|
|
|
ln |
x |
|
+ px + q |
+ |
B − |
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
ln x |
|
+ px + q + |
||||||
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
p |
|
|
|
|
p |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
+ q − |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
arctg 2x + p |
+ C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
4q − p2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Ap |
|
|
dx |
|
|
|
∫ |
|
|
|
= |
2 |
x |
2 |
+ px + q |
||
|
|
|
|||
2B − Ap
4q − p2
53
“Курс вищої математики. Частина 2.”
Тут в загальному вигляді показано приведення інтеграла дробу вигляду III до двох табличних інтегралів.
Розглянемо застосування вказаної вище формули на прикладах.
Приклад.
|
|
7x − 2 |
|
|
|
84x − 24 |
|
|
|
|
|
84x − 24 |
|
|
|
u = |
6x −5; du = 6dx; |
|
|||||||||||||
|
|
|
dx = |
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
u +5 |
|
|
|
= |
|||||||||||||
∫ |
3x2 −5x + 4 |
∫36x2 −60x + 48 |
∫(6x −5)2 + |
23 |
dx = |
|
; |
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
x = |
6 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
1 |
∫ |
14u + 70 − 24 |
du = |
7 |
∫ |
|
udu |
+ |
23 |
∫ |
|
|
du |
= |
7 |
ln(u |
2 |
+ 23) |
+ |
23 |
arctg |
u |
+C = |
|||||||
6 |
u |
2 |
+ 23 |
3 |
u |
2 |
+ 23 |
3 |
u |
2 |
+ 23 |
6 |
|
3 23 |
23 |
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
= |
7 ln 36x2 |
−60x + 48 + |
23 arctg |
6x −5 |
+C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
23 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Взагалі кажучи, якщо у тричлена ax2 + bx + з вираз b2 – 4aс >0, то дріб за визначенням не є елементарним, проте, проте її можна інтегрувати вказаним вище способом.
Приклад.
∫ |
|
|
5x −3 |
dx = ∫ |
5x −3 |
u = x +3; |
du = dx; |
= ∫ |
5u −15 −3 |
du = 5∫ |
|
udu |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
− |
||||
x |
2 |
+ 6x − 40 |
(x +3) |
2 |
− 49 |
u |
2 |
− 49 |
u |
2 |
− 49 |
|||||||
|
|
|
|
x = u −3; |
|
|
|
|
|
|
||||||||
−18∫ |
|
du |
= |
5 |
|
|
u 2 |
− 49 |
|
− |
18 |
|
u −7 |
|
+C = |
|
5 |
ln |
|
x2 + 6x − 40 |
|
− |
9 |
ln |
|
|
x − 4 |
|
+C. |
|
|
|
|
|||||||
|
ln |
|
|
ln |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
u + 7 |
|
|
x +10 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
u |
|
− 49 |
2 |
|
|
|
|
|
14 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
Приклад. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
∫ |
|
3x + 4 |
dx = ∫ |
3x + 4 |
2 dx = |
u = x |
−3; |
|
du = dx; |
= ∫ |
3u + 9 + 4 |
du = 3∫ |
udu |
|
+ |
|||||||||||||||||||||||||
7 |
− x |
2 |
|
16 − (x −3) |
|
+ 3; |
|
|
|
16 −u |
2 |
16 |
−u |
2 |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
+ 6x |
|
|
x = u |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
+13∫ |
du |
2 |
= −3 |
|
16 −u 2 |
+13arcsin u |
+ C = −3 |
|
7 − x2 |
− 6x +13arcsin x −3 |
+ C. |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
16 −u |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
||||
|
|
|
Розглянемо тепер методи інтеграції простих дробів IV типу. |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
Спочатку розглянемо окремий випадок при М = 0, N = 1. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
Тоді інтеграл вигляду ∫ |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
можна шляхом виділення в знаменнику повного |
||||||||||||||||||||||||||
(ax |
2 |
+ bx |
+ c) |
n |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
квадрата представити у вигляді ∫ |
|
|
du |
|
|
. Зробимо наступне перетворення: |
||||||||||||||||||||||||||||||||
(u |
2 |
|
n |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ s) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
∫ |
|
du |
|
= |
|
1 |
∫ |
s + u 2 −u |
2 |
du = |
1 |
|
∫ |
|
|
|
|
du |
|
|
− |
1 |
∫ |
|
u 2 du |
|
. |
|
||||||||||
(u |
2 |
+ s) |
n |
|
s |
(u |
2 |
+ s) |
n |
|
s |
(u |
2 |
|
+ s) |
n−1 |
s |
|
(u |
2 |
+ s) |
n |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Другий інтеграл, що входить в цю рівність, братимемо по частинах. Позначимо:
54
“Курс вищої математики. Частина 2.”
∫ |
u 2 du |
|
= − |
|
|
u |
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
1 |
|
∫ |
|
|
|
du |
|
|
|
; |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
(u |
2 |
+ s) |
n |
(2n |
− 2)(u |
2 |
|
+ s) |
n−1 |
|
2n − |
2 |
(u |
2 |
+ s) |
n−1 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
Для початкового інтеграла отримуємо: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
∫ |
|
du |
|
= |
1 |
|
∫ |
|
du |
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
u |
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
1 |
|
∫ |
|
|
du |
|
|||||
(u |
2 |
n |
s |
(u |
2 |
n−1 |
|
s(2n |
− 2)(u |
2 |
+ s) |
n−1 |
|
|
s(2n − 2) |
(u |
2 |
+ s) |
n−1 |
|||||||||||||||||||||||
|
|
+ s) |
|
|
|
+ s) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
∫ |
|
du |
|
= |
|
|
|
|
u |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
2n −3 |
|
∫ |
|
|
|
du |
|
. |
|
|
|
|
|
||||||||||
(u |
2 |
n |
s(2n − 2)(u |
2 |
+ s) |
n−1 |
|
s(2n − 2) |
(u |
2 |
+ s) |
n−1 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
+ s) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
Отримана формула називається рекурентною. Якщо застосувати її n-1 разів, то вийде табличний інтеграл ∫u 2du+ s .
|
|
|
Повернемося тепер до інтеграла від елементарного дробу вигляду IV в |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
загальному випадку. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u = |
2ax + b; |
|
du = 2adx; |
|
||||||||||||||||||
|
|
Mx + N |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Mx + N |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
dx = |
(4a) |
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
u −b |
|
|
|
|
= |
|||||||||
∫(ax2 + bx + c)n |
|
|
∫[(2ax + b)2 + (4ac −b |
2 )]n |
; s = 4ac −b2 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x = |
|
|
|
|
|
; |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2a |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
(4a)n |
|
|
M (u −b) |
+ N |
|
|
|
(4a)n M |
|
|
udu |
|
|
|
2aN − Mb |
|
|
|
|
du |
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
∫ |
|
2a |
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
du |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
2a |
|
|
(u |
2 |
+ s) |
n |
|
|
2a |
|
(u |
2 |
+ s) |
n |
|
|
2a |
(u |
2 |
+ s) |
n |
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
У отриманій рівності перший інтеграл за допомогою підстановки t = u2 + s приводиться до табличного, а до другого інтеграла застосовується розглянута вище рекурентна формула.
Не дивлячись на складність інтеграції елементарного дробу вигляду, що здається, IV, на практиці його достатньо легко застосовувати для дробів з невеликим ступенем n, а універсальність і спільність підходу робить можливою дуже просту реалізацію цього методу на ЕОМ.
Приклад:
∫ |
|
|
|
3x +5 |
|
|
dx = ∫ |
|
3x + 5 |
2 dx = |
u = x − 2; |
du = dx; |
= ∫ |
3u + 6 + 5 |
du = |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
(x |
2 |
− |
4x + 7) |
2 |
((x − |
2) |
2 |
+ 3) |
|
= u + 2; |
|
|
|
|
(u |
2 |
+ 3) |
2 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
= 3∫ |
|
|
udu |
|
+11∫ |
|
du |
|
|
t = u 2 |
+ 3; |
|
3 |
∫ |
dt |
|
|
|
u |
|
|
|
|
|
1 |
∫ |
|
du |
|
|
|
|
|||||||||||
|
(u |
2 |
+ 3) |
2 |
(u |
2 |
+3) |
2 = |
|
|
|
= |
2 |
t |
2 |
+11 |
3 2(u |
2 |
+ 3) |
+ |
3 2 |
u |
2 |
+ |
3 |
|
= |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
= 2udu; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
= − |
|
3 + |
11u |
3) |
+ |
11 |
arctg |
u + C |
= − |
|
|
|
3 |
|
|
|
+ |
11(x − 2) |
|
|
+ |
11 |
|
arctg x − 2 |
+ C. |
||||||||||||||||||
|
|
2t |
|
6(u 2 + |
6 3 |
|
|
3 |
|
|
2(x2 − 4x + 7) |
|
|
6(x2 − 4x + 7) |
6 3 |
|
|
|
3 |
|
|||||||||||||||||||||||
Інтеграція раціональних функцій.
Інтеграція раціональних дробів.
Для того, щоб проінтегрувати раціональний дріб необхідно розкласти її на елементарні дроби.
55