то, приняв φ за параметр, найдем (рис. 15)
|
|
|
|
|
|
|
x r cos ; |
|
y r sin ; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
dx |
|
dr |
cos rsin ; |
|
dy |
|
dr |
sin rcos ; |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
d |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Формула (2.22) примет вид |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
dr |
|
|
|
|
2 |
|
|
dr |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
2 |
dr 2 |
||||||||
l |
|
|
cos rsin |
|
|
|
|
sin rcos d |
|
r |
|
|
|
|
d . |
|||||||||||||
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
|
||||||
Окончательно имеем |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
dr 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
l |
|
r |
|
|
|
|
|
d . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(2.25) |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Пример 4. Найти длину дуги гиперболической спирали rφ = 1 от точки А (2; 1/2) до точки В (1/2; 2) (рис. 16).
Решение. Разрешаем уравнение спирали относительно r: r 1 .
A
x |
|
r r |
B |
|
φ |
|
φ =2 |
0 |
y |
|
φ =1/2 |
Рис. 15 |
Рис. 16 |
При радиус-вектор спирали неограниченно уменьшается и витки спирали неограниченно приближаются к полюсу. Нас интересует длина дуги АВ спирали, соответствующая значениям полярного
угла |
от |
|
1 |
|
до |
2. |
Из |
уравнения |
спирали |
|||
|
||||||||||||
|
dr |
|
|
2 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
1 2 |
, |
искомая |
длина |
находится по |
формуле |
|||||
|
|
2 |
||||||||||
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
(2.23): |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
73
|
|
|
|
2 |
|
|
1 |
|
|
1 2 |
2 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
2 |
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
l |
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
d |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
d . |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
2 |
|
|
2 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Введем замену переменной |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
1 |
|
z, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
z2 |
|
1 |
|
z2 1; |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z2 1 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1 |
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
; d |
|
|
|
|
|
2 dz |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
2 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
1 |
|
|
|
1 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
zdz |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
z2 |
1 |
2 |
|
z2 |
1 dz |
|
|
z2 1 |
|
2 2z dz |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z2 1 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
zdz
z2 1
z2 1 .
Новые пределы интегрирования находим из соотношения
1 |
1 |
z; если |
1 |
, |
то zнижн |
|
; если |
|
5 |
||||||||
2 |
|
|||||||
|
2 |
|
|
|
|
|||
5
2, то zверхн 2 .
Таким образом,

5 
5 
5 
5
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
zdz |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
z2dz |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
z2 1 1 |
2 |
|
|
|
1 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
l z z2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dz |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
dz |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
z2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
2 |
|
|
z |
2 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
5 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
dz |
|
|
|
|
|
dz z |
|
|
|
|
|
ln |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
ln |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
5 |
1 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
1 |
ln |
|
|
|
|
5 |
|
1 |
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
1 |
ln |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
2 |
|
|
|
1 |
|
ln |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 1 |
|
|
|
|
|
|
2 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
ln |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
ln |
|
|
3- |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
5 |
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 2 |
|
5 1 |
|
|
|
|
|
|
|
2 2 |
|
3+ 5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
74
|
|
|
|
|
3- |
|
2 |
|
|
|
|
|
3- |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
1 |
|
5 |
|
|
|
|
|
5 |
||||||||
|
|
5 |
ln |
|
5 |
|
|
. |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln |
|
|
|||||||
|
|
|
|
22 |
|
2 |
|
||||||||||||
2 |
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
§ 5. Вычисление объема
Вычисление объема тела по известным площадям его поперечных сечений
Пусть требуется вычислить объем V тела, заключенного между двумя перпендикулярами к оси 0х плоскостями х = а и х = b (рис. 17).
y
T
0 |
a |
xi-1 ξi |
xi |
b |
x |
Рис. 17
Предположим, что известна площадь любого сечения тела плоскостью, перпендикулярной к оси 0х. Эта площадь зависит от положения секущей плоскости, т. е. является функцией от х. Обозначим ее через S(x) и допустим, что она непрерывна на отрезке [а; b]. Разобьем отрезок [а; b] на n частей точками
а= х0 < х1 < х2 <... <хn-1 < хn = b
ичерез точки деления проведем плоскости, перпендикулярные к оси
0х.
Эти плоскости разобьют тело на n слоев. Обозначим через ∆Vi (i =1,2, ..., n) объем слоя, заключенного между плоскостями x = xi-1 и х =хi. Тогда ∆Vi приближенно равен объему цилиндра, высота которого равна ∆хi = хi – хi-1, а основание совпадает с поперечным сечением, образованным пересечением тела какой-либо плоскостью х = ξi, где хi-1≤ ξi ≤ хi, т. е. ∆Vi ≈ S (ξi) ∆хi, а объем всего тела
75
n
VS i xi .
i1
По определению, принимаем
n |
max xi , |
V lim S i xi |
|
0i 1 |
|
т. е. |
|
b |
|
V S x dx. |
(2.26) |
a |
|
Вычисление объема тела вращения
Пусть функция f(x), х [а; b], непрерывна на отрезке [а; b]. Требуется вычислить объем V тела, образованного вращением вокруг оси 0х фигуры, ограниченной линиями y =f (х); у = 0; х = а; х = b (рис. 18).
Так как любое поперечное сечение тела есть круг радиусом y , то площадь сечения будет S(x) = πy2 = πf 2(x).
Применив формулу (2.26), найдем
b |
b |
|
V y2dx f 2 x dx. |
(2.27) |
|
a |
a |
|
y |
|
|
|
|
y |
y2=4x |
|
|
y=f(x) |
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
a |
x |
b |
x |
0 |
4 |
x |
Рис.18 |
Рис.19 |
Пример 1. Вычислить объем тела, образованного вращением вокруг оси 0х фигуры, ограниченной линиями y2 = 4х; у = 0; х = 0; х = 4 (рис. 19).
76
Решение. Такое тело называется параболоидом вращения. Применив формулу (2.27), получим
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
х |
2 |
|
4 |
2 42 2 02 32 . |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
V 4хdx 4 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
2 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Пример 2. Вычислить объем тела, образованного вращением эл- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
липса |
|
х2 |
|
|
|
y |
2 |
1 вокруг оси 0х (рис. 20). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
a2 |
b |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Решение. Рассматриваемое те- |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
ло называется |
|
|
эллипсоидом вра- |
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
щения. Эллипс пересекает ось 0х в |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
точках х = – а и х = а. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
Из уравнения эллипса находим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y2 |
b2 |
|
a2 x2 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
-a |
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a x |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Ввиду симметричности эллип- |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
са относительно оси 0у вычислим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
-b |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
объем в пределах от 0 до а и полу- |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
ченный результат удвоим: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
a |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Рис. 20 |
|
|
|
|
|
||||||||||||
V 2 |
b |
|
|
a2 x2 dx 2 |
b |
a2dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
0 a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
||||||||
a |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
2 a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
3 |
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
2 b2 x |
2dx 2 b2 dx 2 b |
2 x2dx 2 b2x |
0 2 b2 |
|
|
x |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
a |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
3 |
|
|
0 |
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
2 b |
2 |
a 2 |
b2 |
|
a3 |
|
|
|
2 b2a3 |
2 b2a3 |
|
2 b2 |
3 |
|
a3 |
|
|
|
4 ab2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|||||||||||||||||||
|
a2 |
3 |
|
|
a2 |
|
|
3a2 |
|
|
a2 |
|
|
|
|
3 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
Пример 3. Вычислить объем тела, образованного вращением вокруг оси 0х; фигуры, ограниченной линиями y = 2 и y =x2 + 1 (рис. 21).
Решение. Решая систему
y 2; |
y 2; |
y 2; |
|
|
|
y x2 1, |
x2 1, |
x 1, |
находим точки пересечения данных линий: А (–1; 2) и B(1;2). Ввиду симметричности вращающейся фигуры вычислим объем в пределах от 0 до 1 и результат удвоим.
Из рис. 21 видно, что искомый объем равен разности объемов тел, образованных при вращении вокруг оси 0х фигур A1ABB2 и A1ACBB1. Таким образом,
77