- 15 млн. киши корхона банкротлиги натижасида ишсиз бўлиб қолди,
- 3 млн. киши янги касбни ўрганади;
- 3 млн. киши ишлаб чиқариш қисқартирилгани натижасида ишдан
бўшатилган;
- 5 млн. киши корхона янги фаолият турига ўтганлиги туфайли ишдан
бўшатилди;
- 4 млн. киши ишламайди, чунки ёш болалари ва қари ота-оналари мавжуд.
Табиий ва ҳақиқий ишсизлик даражасини ҳисобланг. Оукен қонунидан фойдаланиб, агар потенциал ЯИМ 4 млрд. пул бирлигини ташкил eтган бўлса, ЯИМнинг узилишини аниқланг.
3-масала
Иқтисодиёт қуйидаги маълумотлар билан ифодаланган: аҳолининг умумий сони 650 киши, меҳнатга лаёқатли бўлмаган ёшдаги аҳоли сони 140, ишсизлар сони 19, ишчи билан банд аҳоли сони 380 бўлса ишсизлик даражасини топинг.
4-масала
Аҳоли сони 200 млн киши. Иш билан бандлар сони 112 млн. киши, меҳнатга лаёқатли ёшдаги аҳоли сони 160 млн. киши, фрикцион ишсизлар 6 млн. киши, таркибий ишсизлар 2 млн. киши, даврий ишсизлар eса 5 млн. кишини ташкил eтган. Ишсизликнинг ҳақиқий даражаси унинг табиий даражасидан 4 %га юқори. Потенциал ЯИМ 2500 шартли бирликка тенг. ЯИМнинг циклик ишсизлик динамикасига таъсирчанлик коеффиценти 2,5.
Топилсин:
а) ишсизликнинг ҳақиқий даражаси;
б) ҳақиқий ЯИМ ҳажми.
16-мавзу.Тармоқнинг иқтисодий ривожланишини прогнозлаш
1-масала.
Иқтисодиёт 3 сектордан ташкил топаган деб тасаввур қилсак Р1-қишлоқ хўжалиги, Р2-саноат, Р3-транспорт секторларидан, куйида берилган маълумотлар асосида балансни тўлдиринг.
Тармоқлар |
P1 |
P2 |
P3 |
Σ |
Y |
X |
||
P1 |
20 |
50 |
|
|
200 |
300 |
||
P2 |
10 |
- |
40 |
|
|
500 |
||
P3 |
- |
|
|
|
240 |
|
||
Σ |
|
|
|
310 |
|
|||
V |
|
390 |
|
|
||||
X |
|
|
|
|
||||
2-масала.
Қуйида берилган маълумотлар асосида:
аij ни топинг
баланснинг тангламалар системасини тузинг
Y = (10, 20) вектори орқали Х вектор кординаталарини топинг
X=(50,100) бўлса, Y вектор кординаталарини топинг
|
P1 |
P2 |
Σ |
Y |
X |
P1 |
5 |
12 |
17 |
23 |
40 |
P2 |
6 |
12 |
18 |
32 |
50 |
3-масала.
Агар тўғридан-тўғри материал харажатлари коэффициенти, меҳнат сарфи коэффициенти ва якуний маҳсулот вектори берилган ҳолда кадрларга бўлган талаб топилсин.
4-масала.
Солоунинг иқтисодий ўсиш
моделида ишлаб чиқариш функцияси
қуйидаги кўринишга eга:
Капиталнинг чиқиб кетиш нормаси 5%,аҳоли
сони йилига 1 %га кўпаяди. Технологик
тараққиёт суръати 2 %. У ҳолда “олтин
қоида”га мос келувчи жамғариш нормаси
миқдорини топинг.
1. Michael Wickens. Macroeconomic Theory: A Dynamic General Equilibrium Approach. Princeton and Oxford Copyright 2008 by Princeton University Press.
2. Andrew B. Abel, Ben S.Bernanke, Dean Croushore, Macroeconomics Sixth edition. Copyright 2008 Pearson Education, Inc.
3. Абдуллаев А.М., Абдурахманов О.К., Зокирова Н.К. Прогнозирование и моделирование национальной экономики. Учебник. Т.: Фан ва технология, 2010. –575 стр.
4. Абдуллаев А.М., Ирматов М.М., Ҳайдаров М.Т., Ашурова Д.С. Иқтисодий ва ижтимоий ривожланишни прогнозлаштириш. Ўқув қўлланма. – Т.: ТДИУ, 2006. – 249 б.
5. Махмудов Н.М., Асқарова М.Т., Умаров И.Ю. Макроиқтисодий таҳлил ва прогнозлаш. Дарслик. Т.: “Фан ва технологиялар”, 2014 – 338 б.
Ш.М. Мирзиёев. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. –Тошкент: Ўзбекистон, 2016. -56 б.
Ш.М. Мирзиёев. Танқидий таҳлил, қатъий тартиб-интизом ва шахсий жавобгарлик- ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак. –Тошкент: Ўзбекистон, 2017. -104 б.
Ш.М. Мирзиёев. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш юрт тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови. –Тошкент: Ўзбекистон, 2017. -48 б.
Ш.М. Мирзиёев. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. –Тошкент: Ўзбекистон, 2017. -488 б.
Ўзбекистон Республикаси Конституцияси – Т.: Ўзбекистон, 2014.– 46 б.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПФ-4947-сонли “2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги Фармони.
Хаydarov М.Т., Ashurova D.S. Iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanishni prognozlashtirish. O’quv qo’llanma-T.:TDIU, 2007 yil – 180 b.
Статистический ежегодник регионов Узбекистана. 2014. – Т.: Госкомстат Узбекистана. 2015. - 130 стр.
Journal of Economic Growth www.link.springer.com
Journal of Development Economics www.sciencedirect.com
Journal of Macroeconomics www.journals.elsevier.com/journal-of-macroeconomics
Environment and Development Economics www.journals.cambridge.org
Italian Science Review www.ias-journal.org
Проблемы Прогнозирования www.ecfor.ru
Инновации и инвестиции www.innovazia.ucoz.ru
Проблемы современной экономики www.m-economy.ru
Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар. Илмий-электрон журнал. www.iqtisodiyot.uz
Молия ва банк иши www.bfajournals.uz
http:// www.gov.uz
http:// www.lex.uz
http://www.mineconomy.uz.
http://www.mf.uz
http://www.stat.uz
http://www. soliq.uz
http://www.cbu.uz
http://www.wordbank.org.
http://www.ebrd.org.
http://www.imf.org
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг мамлакатимизни 2016 йилда ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг асосий якунлари ва 2017 йилга мўлжалланган иқтисодий дастурнинг энг муҳим устувор йўналишларига бағишланган Вазирлар Маҳкамасининг кенгайтирилган мажлисидаги маърузасида илгари сурилган иқтисодий масалалар.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш.Мирзиёевнинг “Тадбиркорлик фаолиятининг жадал ривожланишни таъминлашга, хусусий мулкни ҳар томонлама ҳимоя қилишга ва ишбилармонлик муҳитини сифат жиҳатидан яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармони. ПФ-4848. 05.10.2016 й.
Президент Ш.Мирзиёйевнинг Ўзбекистон Республикаси Конститутсияси қабул қилинганининг 24 йиллигига бағишланган тантанали маъросимдаги маърузасида илгари сурилган иқтисодий масалалар.
Макпоиқтисодий кўрсаткичлар нималар ва улар миллий иқтисодиётда қандай рол ўйнайди?
Истеъмол ва жамғарма функцияларининг графикдаги тасвирини чизиб, уларга шартли рақамлар қўллаган ҳолда тушунтиринг.
Инвеститсияларга сарфларнинг даражасини қандай омиллар белгилаб беради? Уларнинг қисқача тавсифини беринг.
Жамғарма ва инвеститсия ўртасидаги мувозанатнинг кейнсча моделининг моҳиятини ҳамда классик моделдан фарқини тушунтириб беринг.
Иқтисодий тараққиёт, иқтисодий ривожланиш ва иқтисодий ўсиш тушунчаларининг таърифини беринг ҳамда уларнинг умумий томонлари ва фарқларини кўрсатинг.
Мамлакатнинг иқтисодий салоҳиятига, аҳолисининг турмуш даражасига ва ишлаб чиқаришининг самарадорлигига баҳо беришда иқтисодий ўсишнинг қандай кўрсаткичларидан фойдаланилади?
Миллий иқтисодиётнинг мувозанат даражасига эришишда хусусий мутаносибликларнинг роли қандай?
Макроиқтисодий масалалар таҳлили ва уларнинг ижроси
Миллий даромад ва унга таъсир этувчи омиллар
Бозор инфраструктураси ва структураси.
Иқтисодий ўсиш
Миллий ҳисоблар тизимининг асосий агрегатлари ва ўзаро боғлиқлиги
Инфляцияга қарши макроиқтисодий сиёсат
Иқтисодиётни барқарорлаштириш муаммолари
Умумий макроиқтисодий мувозанат.
Давлат трансфертлари ва даромадлари таҳлили.
Давлат даромадлари таҳлили.
Пул бозори ва ундаги муаммолар.
Капитал бозори ва унинг шаклланиш йўналишлари.
Институционал ислоҳотлар ва уларнинг мамлакат иқтисодиётига таъсири
Давлатнинг инвестиция сиёсати таҳлили
Мамлакат иқтисодиётида тузилмавий силжишлар муаммолари
Прогнозлаштиришнинг экстрополяция усули.
Пул-депозит банкларининг Ўзбекистондаги ҳолати.
Қишлоқ хўжалигини ривожлантиришда банк хизматлари сифати ва уларнинг ўзаро алоқадорлиги.
Математик моделлаштириш усулларини иқтисодиётда қўллаш
Тармоқлараро динамик баланс модели.
Макроиқтисодий прогнозлаштириш моделлари.
Реал секторга инвестициялар ва уларнинг таҳлили.
Илмий-техникавий потенциални прогнозлаш.
Саноат сиёсати ва унинг ривожланишининг реал секторга таъсири.
Мамлакат иқтисодиётини ривожлантиришда банк сектори ва молия тизимининг барқарорлигини таъминлаш йўллари.
Агросаноат мажмуаси потенциали.
Ижтимоий ривожланиш потенциали.
Ўзбекистонда ижтимоий ишлаб чиқариш тузилмаси ҳолатини прогнозлаштириш.
Аҳолининг даромадлари ва уларнинг таркибий тузилиши таҳлили.
Иқтисодий ўсишни прогнозлаштириш.