назовем основными, остальные n r переменных назовем свободными. Слагаемые, содержащие свободные переменные, перенесем в правые части:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a11x1 a12x2 a12xr b1 a1r 1xr 1 a1nxn; |
||||||||||||
С |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(3) |
|
|
|
|
|
|||||||||
|
a x a |
r2 |
x |
a |
x |
b a |
rr 1 |
x |
r 1 |
a |
x |
. |
|
r1 1 |
2 |
|
rr r |
r |
|
|
rn n |
|
|||
системы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
получим формулы, |
||||||
Решая с стему (3) по формулам Крамера, |
||||||||||||||||||
выражающ е основные переменные x1,x2, ,xr |
через свободные пе- |
|||||||||||||||||
ременные xr 1,xr 2, ,xn. |
Придавая свободным переменным произ- |
|||||||||||||||||
вольные значен я, получаем |
|
есконечное множество всех решений |
||||||||||||||||
. |
бА |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пр мер |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Реш ть с стему |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3x1 2x2 x3 x4 x5 1; |
|
||||||||||||||
|
|
|
x x |
2 |
x 2x |
4 |
x 0; |
|
||||||||||
|
|
|
|
1 |
|
|
|
3 |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
||
|
|
|
|
x 2x |
2 |
3x 9x |
4 |
5x 1; |
||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
5 |
|
||
|
|
|
|
4x 3x |
|
Д |
||||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2 |
|
3 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
Решение. Находим ранги матрицы системы и расширенной матрицы |
||||||||||||||||||
системы: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
И |
||
|
|
3 |
2 |
|
|
|
1 |
1 |
|
1 |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
1 |
|
|
|
|
|
1 |
r A 2. |
|||||||||
|
|
1 |
2 |
|
|
3 |
9 |
|
5 |
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
4 |
3 |
|
|
2 |
|
1 |
|
0 |
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
r A r A* 2 n 5.
Минор второго порядка, отличный от нуля, расположен в левом верхнем углу матрицы A. Составим подсистему, состоящую из первых двух уравнений (остальные уравнения – их линейная комбина-
26
ция), и решим её относительно переменных x1,x2. Остальныеn r 5 2 3 переменные x3,x4,x5 считаем свободными:
С |
|
|
3x 2x |
2 |
1 x x |
4 |
x ; |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
5 |
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
x1 x2 x3 |
2x4 x5; |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
2 |
|
1. |
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
и |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
Решая эту с стему по формулам Крамера, получим |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
x |
1 |
|
1 |
|
1 x3 |
x4 |
x5 |
2 |
|
1 x 5x 3x ; |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
бА |
|
4 |
|
5 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
1 |
|
1 |
x |
2x |
4 |
x |
5 |
|
|
1 |
|
|
3 |
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
x |
|
|
2 |
2 |
3 |
1 x3 x4 x5 |
|
|
1 2x 7x |
|
4x . |
||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
1 |
|
|
1 |
x 2x |
4 |
x |
|
|
|
|
|
3 |
|
4 |
5 |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
При разных значениях x3,x4,x5 мы получим бесконечно много |
|||||||||||||||||||||||||||||||
решений системы. |
|
|
|
|
|
|
Д |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
Замечание 1. При выборе другого базисного минора мы имели |
|||||||||||||||||||||||||||||||
бы другие формулы, описывающие то же множество решений систе- |
|
мы из примера со с. 26. Например, если за базисный взять минор вто- |
|
рого порядка, стоящий в правом нижнем углу, основными перемен- |
|
ными будут x4 и x5, а свободными x1,x2,x3. |
|
|
И |
Замечание 2. Если в исследуемой системе число уравнений |
|
совпадает с числом неизвестных, det A 0, |
то r A n. В случае, ко- |
гда r A r A* , система несовместна. |
|
Метод Гаусса (метод последовательного исключения неизвест-
ных) – метод нахождения множества решений системы линейных уравнений –заключаетсявприведениирасширенной матрицы системы
27
a |
a |
a |
b |
|
|||||
|
|
11 |
|
12 |
|
1n |
1 |
|
|
a21 |
a22 |
a2n |
b2 |
||||||
A* |
|
|
|
|
|
||||
|
|
||||||||
|
|
a |
|
a |
|
b |
|||
a |
m1 |
m2 |
mn |
|
|||||
|
|
|
|
m |
|
||||
с помощью элементарных преобразований, производимых только над строками этой матр цы, к трапециевидному
и |
a |
a |
|
b |
|
||||||||||
С |
a |
a |
|
||||||||||||
|
11 |
12 |
|
1m |
|
1n |
|
1 |
|
||||||
|
0 |
a |
a |
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
~ |
|
22 |
|
2m |
|
a2n |
|
b2 |
|||||
|
|
|
|
|
A |
|
0 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
бА |
|
b |
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
0 |
|
a |
a |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
mm |
|
mn |
|
m |
|
или бл зкому к нему в ду (см. прил. 5). |
|
|
|
|
~ |
||||||||||
С стема уравнен й, соответствующая матрице A, эквивалентна |
|||||||||||||||
исходной. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
При выполнении прео разований над расширенной матрицей |
|||||||||||||||
системы A* разрешаются следующие элементарные преобразования: |
|||||||||||||||
– прибавлять к лю ой строке другую строку, умноженную на |
|||||||||||||||
любое число; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
– переставлять строкиA*; |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
– умножать строки матрицы A* на любые числа, кроме нуля; |
|||||||||||||||
– вычеркивать одну из двух пропорциональных строк; |
|||||||||||||||
– вычеркивать нулевую строку. |
|
И |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
После выполнения элементарных преобразований получается |
|||||||||||||||
матрица одного из трех видов: |
Д |
||||||||||||||
а) |
0 |
|
|
|
система имеет единственное решение (совмест- |
||||||||||
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|||||||||||||
на); |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
б) |
0 |
|
|
система имеет множество решений (совместна); |
|
|
|||
|
|
|
28
0
в) 0= 1 система противоречива, решений не имеет (несовместна).
СПримеры:
Решить системы уравнений методом Гаусса:
1.
x y z 4;2x y 3z 8;
x y 3z 0;
|
|
|
|
|
бА |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4x y z |
12. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Решение. Вып сываем расширенную матрицу и делаем элементарные |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
преобразован я только со строками: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
1 1 |
4 |
2 1 4 |
1 1 |
|
1 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
1 |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
2 |
1 3 |
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
3 |
|
5 |
|
0 |
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
A |
1 |
1 |
|
3 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
~ |
0 |
2 |
|
2 |
|
4 |
|
|
|
|
3 |
|
|
~ |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
4 |
1 1 |
12 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
3 |
|
3 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 1 |
1 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 1 |
1 |
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
3 |
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
0 |
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
~ |
|
|
|
16 |
|
|
|
|
|
|
|
2 3 ~ |
|
|
|
|
|
|
И |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16 |
|
4 |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
0 0 |
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
16 |
|
|
Д3 5 |
|||||||||||||||||||||||
|
|
0 0 |
2 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 0 |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
Система приведена к трапециевидному виду. Последнее уравне-
ние:
0 5 противоречие система несовместна (решений нет). 2
29
2.
|
|
|
|
|
|
|
x 3y z 2; |
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
2x y 2z 3; |
|
|
|
|
|
|
|
||||
С |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
3x 2y z 5. |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Решение. Выписываем расширенную матрицу и делаем элементарные |
|||||||||||||||||||
преобразован я только со строками: |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
и |
1 |
3 1 |
|
2 |
|
1 3 |
1 |
|
2 |
|||||||||
|
|
1 3 |
1 2 |
2 3 |
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
A 2 |
1 |
2 3 |
|
|
|
|
~ 0 |
7 4 |
|
1 |
1 ~ 0 |
7 |
4 |
|
1 . |
|||
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 2 |
1 5 |
|
|
|
|
|
0 |
7 4 |
|
1 |
|
0 0 |
0 |
|
0 |
||
бА |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
Нулевую строку от расываем, выписываем систему: |
|
||||||||||||||||||||||||
x 3y z 2; |
|
7y 1 4z y |
1 |
|
4 |
z. |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
7y 4z 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 7 |
|
||||||||||
Подставляем в первое уравнение: |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
x 3 |
|
|
|
|
|
|
z |
z 2; |
|
|
|
|
||||||||||||
|
7 |
7 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
x |
3 |
12 z z 2; |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Д11 5 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
z. |
И |
||||||||
Получили |
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
7 |
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
11 |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
z; |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
7 |
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
1 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
y |
7 |
|
7 |
|
|
z; |
z любое число. |
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
30