Материал: Математика ва информатика ўқитиш методикаси

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам

1. М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион технологиялар». Дарслик. Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий

кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2004.

2. М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион технологиялар». Дарслик (лотин алифбосида). Алишер Навоий номидаги

Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2006.

3.А. Сатторов, Б. Қурмонбоев. «Информатика ва ҳисоблаш техникаси асослари», Тошкент: «Ўқитувчи», 1996 й.

4.А. А. Абдуқодиров, Ф. Н. Фозилов, Т. Н. Умурзоқов. «Ҳисоблаш

математикаси ва программалаш», Тошкент: «Ўқитувчи»,1989 й.

5.А. А. Абдуқодиров. «Ҳисоблаш математикаси ва дастурлашдан лаборатория ишлари», Тошкент: «Ўқитувчи», 1993 й.

6.И. Исоқов. «ИҲТА дан машқлар тўплами», Тошкент, 1997 й.

10 – амалий машғулот

Мавзу: Ҳар хил масалаларга компьютер учун дастурий маҳсулотлар яратиш

Дарснинг мақсади: Оддий ва мураккаб дастурлар тузиш, чизиқли, тармоқланувчи ва такрорланувчи жараёнлар учун дастурлаш тили буйруқ ва

операторларининг ишлатилшини ўрганиш.

Керакли жиҳоз ва материаллар:Шахсий компьютер, тузилган дастурни

таҳрирловчи ва ишга туширувчи транслятор дастурлар, маъруза матнлари, ҳар хил адабиётлар, маъруза дафтари.

Ишни бажариш тартиби:

1.Асосининг радиуси R ва ясовчиси L бўлган конуснинг ҳажмини

ҳисоблаш.

2.Параллелепипеднинг қирралари узунликлари мос равишда а,b,с дан

иборат бўлса, унинг ҳажмини ва диаметрини ҳисоблаш.

3.Асосининг томони а, баландлиги h бўлган мунтазам тўртбурчакли

призманинг тўла сиртини ҳисоблаш.

4.Мунтазам тўртбурчакли пирамида асосининг юзи S ва баландлиги H

берилган бўлса, унинг ҳажмини ҳисоблаш.

5.Массаси m бўлган жисмга F куч таъсир қилса, унга қандай тезланиш

беришини ҳисоблаш.

6.Қуйидаги берилган ифоданинг ҳисоблаш дастурини тузинг ва ўзгарувчилар қийматига мос натижа олинг:

Функция

 

 

 

 

 

Ўзгарувчилар

 

 

 

 

 

 

 

 

 

қиймати

1.

 

x

x

 

 

 

x 2,5

 

 

 

 

 

 

y 1 z

z

 

 

z 3,7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

z

 

1

 

 

 

 

 

 

 

x2

 

 

 

 

 

1

 

 

 

131

2.

 

 

 

 

 

z

 

 

sin2 x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x 0,05

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

y 1,07

 

 

 

 

 

 

 

 

x2 y2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.

y

x

2

z

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

x 0,03

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

z 1,3

 

 

 

1 x2 z2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 x

4.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a 2,4

 

w

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

cos2 x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x 0,04

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a2

 

 

 

a2

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

a

 

x2 y2

 

 

3

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

y 4

 

 

 

 

 

y2

x2

 

 

 

 

 

 

 

 

2x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7. Қуйидаги берилган ифодани шартларга

мос ҳисоблаш дастурини

тузинг:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Функциялар

 

 

 

 

Шарт

 

1.

 

 

 

 

 

x2

 

4x 7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x<2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x≥2

 

 

y

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x

2

 

4x

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2.

y

x3

 

 

3sin x 8

 

 

 

 

x<0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3sin x

x0

 

 

 

 

 

 

 

cos x3

 

3.

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

x2

 

7

 

 

 

 

X<0

 

y

 

 

 

 

x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3

 

3x

 

9

 

 

 

 

x0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.

 

 

 

 

 

 

x2

7x 12

 

 

 

 

x<0

 

 

y

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3

4x 15

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5.

 

 

 

 

 

tg2x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X<0

 

 

 

 

 

 

 

 

 

x 1

 

 

 

 

 

 

y

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

2

4x 7

x≥0

 

 

 

 

 

x

 

 

3x

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8. Қуйидаги берилган такрорланувчи жараёнларга

дастур тузинг:

 

Ифоданинг берилиши

n-чегара қиймати

 

1.

 

 

 

S k2

4

3

 

 

 

 

n = 25

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

n

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

k 1 k

 

k 1

 

 

 

 

 

 

 

 

2.

 

 

 

S

 

 

 

 

k

2

 

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

n = 28

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

n

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

k 1

 

k 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.

 

 

 

 

 

 

 

n

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i3 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

n = 18

 

 

P

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i

4

 

 

2i

2

 

3i

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.

P

 

2

 

i 5

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

n = 21

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

n

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

i 1

 

 

 

i

 

 

 

3i 2

 

 

 

 

 

 

 

5.

 

 

S (2i 1)2

 

 

 

 

n = 24

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

n

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

k 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Текшириш учун саволлар:

1.Чизиқли дастур нима?

2.Операторлар нима ва унинг қандай турлари бор?

132

3.Изоҳ оператори ва унинг вазифаси?

4.Киритиш ва чиқариш операторлари умумий кўриниши қандай?

5.Ўзлаштириш оператори ва унинг вазифаси?

6.DATA, READ операторлари қандай вазифани бажаради?

7.Дастурлаш тилларида дастурнинг тузилиши ва ишлаш жараёни

нималардан иборат?

8.Тармоқланувчи жараён нима?

9.Тармоқлаш операторларининг умумий кўриниши ва уларнинг бажарилиши?

10.Такрорланувчи жараён нима?

11.Такрорлаш операторларининг умумий кўринишлари ва

уларнинг ишлаш жараёнини тушунтиринг?

Адабиётлар:

1.М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион

технологиялар». Дарслик. Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2004.

2.М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион технологиялар». Дарслик (лотин алифбосида). Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2006.

3.А. Сатторов, Б. Қурмонбоев. «Информатика ва ҳисоблаш техникаси асослари», Тошкент: «Ўқитувчи», 1996 й.

4.А. А. Абдуқодиров, Ф. Н. Фозилов, Т. Н. Умурзоқов. «Ҳисоблаш математикаси ва программалаш», Тошкент: «Ўқитувчи»,1989 й.

5.А. А. Абдуқодиров. «Ҳисоблаш математикаси ва дастурлашдан лаборатория ишлари», Тошкент: «Ўқитувчи», 1993 й.

6.И. Исоқов. «ИҲТА дан машқлар тўплами», Тошкент, 1997 й.

Мустақил иш топшириқлари:

(Талабалар мустақил иши)

1-ТМИ: Умумтаълим мактабларининг “Информатика”, академик лицей ва касб-ҳунар коллежларининг “Информатика” ва “Ахборот технологиялари”

фанлари мазмуни бўйича тақвим-мавзули режа тузиш

Топшириқни бажариш кетма-кетлиги:

1.Умумтаълим мактабларида «Информатика» курсининг тизими ва мазмуни қандай? Таҳлил қилинг ва ўз хулосаларингизни ёзинг.

2.Академик лицей ва касб-ҳунар коллежларида “Информатика” ва

“Ахборот технологиялари” курсларининг тизими ва мазмуни қандай?

Таҳлил қилинг ва ўз хулосаларингизни ёзинг.

3. Умумтаълим мактабларида ўқитиладиган «Информатика»

курсининг ўқув дастури асосида тақвим мавзули режа тузинг.

133

4. Академик лицей ва касб-ҳунар коллежларида ўқитиладиган

“Информатика” ва “Ахборот технологиялари” курсларининг ўқув дастури

асосида тақвим мавзули режа тузинг.

5. Тақвим мавзули режа тузишни янада мукаммаллаштириш ва

такомиллаштириш бўйича ўз хулосаларингизни ёзинг.

Адабиётлар:

1. М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион технологиялар». Дарслик. Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий

кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2004.

2.М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион

технологиялар». Дарслик (лотин алифбосида). Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2006.

3.Болтаев Б. ва бошқ. ИҲТА. 8 синф учун дарслик - Т., 2006

4. Тайлақов Н.И. ИҲТА. 9 синф учун дарслик.-Т, 2006.

5.Касб-хунар коллежлари учун “Ахборот технологиялари” фанидан ўқув дастури. - Т, 2004.

6.Академик лицейлар учун “Информатика” фанидан ўқув дастури. - Т,

2004.

7.Юлдашев У.Ю., Боқиев Р., Закирова Ф. Информатика. Касб-ҳунар коллежлари учун дарслик.-Т., 2002.

8.Абдуқодиров А.А., Ҳайитов А. Информатика. Академик лицейлар учун

дарслик – Т., 2002.

9.Абдуқодиров А. ва бошк. Ахборот технологиялари.: Академик лицей ва касб–ҳунар коллежлар учун дарслик. – Т.: Ўзбекистон, 2001.

10.Арипов М. ва бошк. Информатика: Касб-ҳунар коллежлари учун

дарслик. – Т.: 2002.

2-ТМИ: Ўқув машғулотларининг технологик харитаси ва тафсилотини

тузиш

Топшириқни бажариш кетма-кетлиги:

1.Дарснинг технологик харитасини тузишдан мақсад нима, изоҳлаб

беринг.

2.Дарснинг технологик харитасини тузишга қандай талаблар қўйилади?

Ўз хулосаларингизни ёзинг.

3.Информатика фанидан берилган бирор мавзу бўйича ўтказиладиган дарснинг олдиндан лойиҳалаштирилган технологик харитасини тузинг.

4.Ўқув машғулотларининг дарс тафсилотини тузиш қандай амалга

оширилади? Ўз хулосаларингизни ёзинг.

5. Информатика фанидан берилган бирор мавзу бўйича ўтказиладиган

дарснинг тафсилотини тузинг.

Адабиётлар:

134

1. М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион технологиялар». Дарслик. Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий

кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2004.

2. М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион технологиялар». Дарслик (лотин алифбосида). Алишер Навоий номидаги

Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2006.

3. Болтаев Б. ва бошқ. ИҲТА. 8 синф учун дарслик - Т., 2006 4. Тайлақов Н.И. ИҲТА. 9 синф учун дарслик.-Т, 2006.

5.Касб-хунар коллежлари учун “Ахборот технологиялари” фанидан ўқув дастури. - Т, 2004.

6.Академик лицейлар учун “Информатика” фанидан ўқув дастури. - Т,

2004.

7.Юлдашев У.Ю., Боқиев Р., Закирова Ф. Информатика. Касб-ҳунар коллежлари учун дарслик.-Т., 2002.

8.Абдуқодиров А.А., Ҳайитов А. Информатика. Академик лицейлар учун

дарслик – Т., 2002.

9.Абдуқодиров А. ва бошк. Ахборот технологиялари.: Академик лицей ва касб–ҳунар коллежлар учун дарслик. – Т.: Ўзбекистон, 2001.

10.Арипов М. ва бошк. Информатика: Касб-ҳунар коллежлари учун дарслик. – Т.: 2002.

3-ТМИ: Информатика фанидан бирор мавзу бўйича тарқатма ва тақдимот

материаллари тайёрлаш

Топшириқни бажариш кетма-кетлиги:

1.Интерфаол усуллари деганда нимани тушунасиз?

2.Қандай интерфаол ўқитиш усуллари сизга маълум?

3.Дарс машғулоти технологик харитаси ёки тафсилоти ва интерфаол ўқитиш усуллари асосида тарқатма материаллар мазмунини яратинг.

4.Дарс машғулоти технологик харитаси ёки тафсилоти асосида тақдимот материалини яратинг.

5.Яратилган тарқатма ва тақдимот материаллари бўйича ўз хулосаларингизни ёзинг.

Адабиётлар:

3.М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион

технологиялар». Дарслик. Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2004.

4.М.М.Арипов, Ж.Ў.Мухаммадиев «Информатика, информацион технологиялар». Дарслик (лотин алифбосида). Алишер Навоий номидаги

Ўзбекистон Миллий кутубхонасининг босмахонаси. Т., 2006.

3. Юлдошев У., Боқиев Р., Зокирова Ф. Информатика ўқитиш методикаси. Ўрта махсус, касб-ҳунар таълими муассасалари учун қўлланма. – Т.: Талқин,

2005.

135