Решение. Парабола пересекает ось Ox в точках x = ± 3, поэтому |
||||||||||||||||
используем формулу (69) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
3 |
|
|
|
|
x |
3 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
||
S = ∫(9 − x |
2 |
|
9x |
− |
|
|
|
|
= (27 − 9) − (−27 + 9) = 36(кв.ед.). |
|||||||
|
)dx = |
3 |
|
|
|
|||||||||||
−3 |
|
|
|
|
|
−3 |
|
|
|
|
|
|||||
2. Найти площадь фигуры, ограниченной параболой y = (x −1)2 |
||||||||||||||||
и гиперболой x |
2 − y2 |
= 1 (рис. 42). |
|
|
|
|
И |
|||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
4 |
|
|
|
|
|
A2 |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
A1 1 |
|
3 |
|
x |
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Рис. 42 |
Д |
||||
. Используем формулу (70). Найдем точки пересечения |
||||||||||||||||
кривых: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
(x −1) |
4 |
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
А |
|
||||||||||
|
|
|
|
|
x |
|
|
− |
|
2 |
|
|
= 1; |
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x4 |
− 4x3 |
+ 4x2 |
− 4x + 3 = 0; |
|
|||||||||
|
|
б |
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
(x −1)(x − 3)(x2 +1) = 0; |
|
||||||||||||
Решение |
|
|
|
|
x1 = 1; x2 |
= 3; |
|
|||||||||
С |
|
|
|
|
|
|
|
y1 = 0; y2 |
= 4. |
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
236 |
|
|
|
||
Итак, кривые (парабола и гипербола) пересекаются в точках |
||||||||||||||||||||||||||||
A1 (1, 0) и A2 (3, 4) . Вычисляем площадь: |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
S = ∫3 ( 2(x2 −1)− (x −1)2 )dx = 3 |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
1 |
(x x2 −1 + ln x + x2 −1 ) |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
= |
2 |
|
3 − |
1 |
(x −1)3 |
3 = |
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
3 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
= |
2 (3 8 + ln(3 + |
|
8))− |
8 |
= |
10 |
+ |
|
|
2 ln(3 + |
|
8) ≈ 4,58 (кв.ед.). |
||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
3 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
3. Найти площадь эллипса, используя его параметрическое |
|
|||||||||||||||||||||||||||
уравнение |
x = acost |
(рис. 43). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
И |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
y = bsint |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Д |
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Рис. 43 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Решение. |
Ввиду симметрии достаточно найти площадь |
1 |
4 |
части |
||||||||||||||||||||||||
элл пса, лежащую в I четвертиА. Т.к. 0 ≤ x ≤ a , то t |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
изменяется от |
π |
до 0: |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
π ; |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
при x = 0 |
получаем acost = 0 t = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
x = a |
б |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
получаем acost = a t = 0. |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
Используем формулу (68) для вычисления площади. |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
при |
|
|
|
|
|
π |
|
|
|
|
|
|
|
|
ab |
π |
|
|
|
|
||||||||
1 |
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|||
S = ∫bsint a(−sint)dt = ab |
|
sin |
tdt |
= |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
4 |
∫ |
|
|
|
2 |
∫(1 − cos2t)dt = |
|
|
||||||||||||||||||||
|
π 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
||||
|
ab |
|
sin 2t π 2 |
|
ab |
|
π |
|
πab |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
С |
|
|
|
= |
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
, S = πab (кв.ед.). |
|
|
|
|||||||||||
= |
2 |
t − |
2 |
0 |
2 |
|
2 |
|
4 |
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
237 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
4. Вычислить площадь фигуры, ограниченной первым витком |
|||||||||||||||||||||||||||||
спирали Архимеда |
r = a ϕ , |
0 ≤ ϕ ≤ 2π (рис. 44). |
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2π a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Рис. 44 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Решение. Используем формулу (69): |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
2π |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
3 |
|
2π |
|
|
2 |
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
a (2π ) |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
S = |
∫ |
(aϕ) |
2 |
dϕ |
= |
|
ϕ |
|
|
|
= |
|
= |
π |
3 |
a |
2 |
. |
|||||||||||
2 |
|
|
2 |
|
3 |
|
0 |
2 |
3 |
|
|
3 |
|
|
|||||||||||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Замечание. Т.к. |
OC = 2πa , то площадь S1 |
круга радиусом OC |
|||||||||||||||||||||||||||
равна |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
И |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
S |
= π (2πa)2 = 4π 3a2 = 3 4π 3a2 = 3S . |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Д |
|||||||||||
Т.е. площадь, ограниченная первым витком спирали Архимеда, |
|||||||||||||||||||||||||||||
в три раза меньше площади круга |
|
S1 . Отметим, |
|
что этот результат |
|||||||||||||||||||||||||
был известен Архимеду. |
|
ДлинаАдуги кривой |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
Плоская |
кр |
вая |
|
|
AB задана |
уравнением |
|
y = f (x) , a ≤ x ≤ b, |
|||||||||||||||||||||
пр чем f (x) |
– непрерывная функция. Разобьем дугу AB на n произ- |
||||||||||||||||||||||||||||
вольных частей |
б |
|
M2, |
..., |
|
Mn = B и соединим точки |
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
M0 |
= |
A, |
M1, |
|
|||||||||||||||||||
хордами (р с. 45). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
точками |
|
|
|
M1 |
M2 |
|
|
M3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
A |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
B |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
M0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
С a = x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
M n |
|
|
|
|
||||||||||||
|
x1 |
Рис. 45 |
|
|
|
|
xn = b |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
238 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Так |
|
как |
|
λ ≤ µ (li = |
|
(∆xi )2 |
+ (∆yi )2 |
∆xi |
≤ li ) |
|
λ → 0 |
при |
||||||||||||||||||||||
µ → 0 , поэтому |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
1+ ( f '(ξi ))2 |
|
|
|
b |
1+ ( f '(x))2 dx . |
|
||||||||||||||
|
L = lim P |
= lim |
∑ |
|
|
∆ xi = ∫ |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
µ→0 |
|
|
|
λ→0 |
i=1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Теорема доказана. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
Пример. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Найти длину дуги кривой y = x32 |
при 0 ≤ x ≤ 5 (рис. 46). |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
И |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Рис. 46 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Решение. Используем формулу (73). Сначала вычисляем произ- |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
водную; |
|
y |
'= |
3 |
x |
1 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Д |
|
|
|
|||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
L = |
5 |
|
1 + (y ')2 dx = |
5 |
|
1 |
+ 9 xdx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
А |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
= |
4 |
|
2 |
|
+ |
|
9 |
|
32 5 |
= |
8 |
|
|
|
45 |
3 |
2 |
|
|
8 |
|
|
7 |
3 |
|
|
= |
335 |
. |
|||||
|
|
1 |
|
|
x |
|
|
|
1 + |
|
|
|
|
|
−1 = |
|
|
|
|
|
− |
1 |
|
|||||||||||
|
9 3 |
|
|
|
4 |
|
0 |
|
|
27 |
|
|
|
4 |
|
|
|
|
27 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
27 |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
б |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
кривая задана параметрически |
x = x(t) |
, |
|
α ≤ t ≤ β , |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
Если |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
y = y(t) |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
a = x(α) ; |
|
b |
= x( |
β ) |
, то для вычисления дуги кривой в формуле (70) |
|||||||||||||||||||||||||||||
сделаем замену x = x(t) , |
dx = x '(t)dt . Получаем |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
L = |
b |
1 + y |
' |
2 |
|
|
β |
|
|
|
y '(t) 2 |
|
|
|
|
|
β |
|
|
|
2 |
+ |
(y |
|
2 |
|
||||||||
∫ |
|
|
dx = ∫ 1 |
+ |
|
|
|
x '(t)dt = ∫ |
(x '(t)) |
|
'(t)) dt . |
|||||||||||||||||||||||
С |
|
|
|
|
|
α |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
α |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x '(t) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
240 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|