VIII. Сведение стандартной задачи линейного программирования
кканонической
Стандартная задача линейного программирования (1)-(3) легко сводится
кканонической путем введения новых переменных z1, z2, ..., zm. Рассмотрим
систему ограничений-равенств
a11x1 + a12x2 + ... + a1nxn + z1 = b1,
a21x1 + a22x2 + ... + a2nxn + z2 = b2,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
am1x1 + am2x2 + ... + amnxn + zm = bm.
Если потребовать
z1 ≥ 0, z2 ≥ 0, ..., zm ≥ 0,
(17)
(18)
то всякий план x1, x2, ..., xn, z1, z2, ...zm, удовлетворяющий условиям (17), будет давать план x1, x2..., xn, удовлетворяющий условиям (2).
Оптимальный план полученной задачи (с той же формой F (X)) будет давать оптимальный план исходной стандартной задачи.
Стандартная задача (1), (3), (4) на минимум линейной формы F (X) сводится к канонической путем введения новых переменных z1, z2, ..., zm, удовлетворяющих вместе с x1, x2, ..., xn системе ограничений-равенств
a11x1 + a12x2 + ... + a1nxn − z1 = b1,
a21x1 + a22x2 + ... + a2nxn − z2 = b2,
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
am1x1 + am2x2 + ... + amnxn − zm = bm.
инеравенств (3), (18).
IX. Метод штрафной функции
При описании симплексного метода мы исходили из того, что задан
опорный план и система ограничений разрешена относительно соответствующих базисных неизвестных. Однако нахождение исходного опорного плана часто бывает таким же трудным, как и решение задачи линейного программирования. Существует прием, позволяющий с помощью искусственных базисных неизвестных сразу находить оптимальный план.
Требуется решить каноническую задачу линейного программирования
n
X
F (X) = cjxj − max,
j=1
n
X
aijxj = bi(i = 1, 2, ..., m),
j=1
xj ≥ 0(j = 1, 2, ..., n).
Введем в рассмотрение дополнительную линейную форму
n |
m |
XX
Φ(X, Y ) = |
cjxj − M yi, |
j=1 |
i=1 |
где M− положительное число, подлежащее определению, и исследуем задачу на максимум этой формы при ограничениях
n
X
aijxj + yi = bi(i = 1, 2, ..., m),
j=1
xj ≥ 0(j = 1, 2, ..., n), yi ≥ 0(i = 1, 2, ..., m).
Исходя из опорного плана x1 = 0, ..., xn = 0, y1 = b1, ..., ym = bm, симплексным методом можно найти оптимальный опорный план этой
задачи x1, ..., xn, y1, ..., ym. Тогда Φ(X , Y ) ≥ Φ(X, Y ). Если в данном плане y1 = 0, ..., ym = 0, то план x1, ..., xn будет оптимальным планом
исходной задачи. Действительно, для любого плана x01, ..., x0n построим план x01, ..., x0n, 0, ..., 0 и тогда Φ(X , Y ) ≥ Φ(X0, 0). Так как yi = 0, то
Φ(X , 0) ≥ Φ(X0, 0), или, что то же, F (X ) ≥ F (X0). Это и означает, что план X − оптимальный.
Для получения условий, при которых y1 = 0, ..., ym = 0, будем предполагать, что исходная задача не является бессмысленной и имеет хотя бы один план x01, ..., x0n. Пусть x1, ..., xn, y1, ..., ym опорный план дополненной задачи, в котором не все компоненты yi равны нулю.Сравним значения формы Φ(X, Y ) на указанном плане и на плане x01, ..., x0n, 0, ..., 0. Имеем
Φ(X0, 0) − Φ(X, Y ) = F (X0) − F (X) + M(y1 + ... + ym).
Ясно, что если выбрать M достаточно большим, то правая часть равенства будет положительной и тогда Φ(X0, 0) > Φ(X, Y ). Это означает, что план (X, Y ) для дополнительной задачи не может быть оптимальным, так как на плане (X0, 0) форма принимает большее значение. Каким же должно быть М? Из неравенства F (X0) − F (X) + M(y1 + ... + ym) > 0 находим, что
M > |
−F (X0) + F ( |
X |
) |
. |
(19) |
||||
|
|||||||||
|
|
1 + ... + |
|
|
|
|
|||
|
|
y |
y |
m |
|
||||
Выберем теперь M так, чтобы неравенство (19) выполнялось для всех опорных планов дополненной задачи, у которых хотя бы одна из компонент y отлична от нуля. Такой выбор возможен, поскольку таких планов, как и
вообще опорных, конечное число. При этом никакой опорный план с Y 6= 0 не может быть оптимальным для дополненной задачи и, следовательно, для оптимального невырожденного плана y1 = 0, ..., ym = 0. Тогда x1, ..., xn будет оптимальным планом исходной задачи.
Таким образом, при большом M оптимальный опорный план дополненной задачи автоматически дает оптимальный опорный план исходной задачи. Число M нужно выбирать так, чтобы выполнялись неравенства (19), но правые части этих неравенств нам, вообще говоря, неизвестны.
В связи с этим при ручном счете удобно сохранять буквенное значение M, считая, что это число больше любого другого числа, получаемого в процессе вычислений. При машинном счете число M нужно задавать. Если оно выбрано неудачно и в оптимальном плане Y 6= 0, то M следует резко увеличить и произвести счет еще раз.
Описанный прием является частным случаем так называемого метода штрафных функций. Для проведения вычислений нам понадобились новые величины y1, ..., ym, но в окончательном решении они не должны участвовать. Поэтому мы к исходной форме добавляем "штрафную"функцию - M(y1 +...+ym). Если в план вводится какая-либо величина yi,то приходится "платить колоссальный штраф"M(y1 + ... + ym), и величина формы от этого уменьшается. Таким образом, вводить yi 6= 0 в план становится невыгодным, поэтому в оптимальном плане все yi = 0.
ЗАДАНИЕ I
Решить систему линейных уравнений методом Гаусса-Жордана.
Вариант 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 13 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
2x1 |
+ 2x2 |
+ 3x3 |
+ x4 |
= 1 |
|
2x1 |
|
|
x2 + x3 |
+ 3x4 |
= 2 |
||||||||||||||||||||||
|
x1 |
+ 2x2 |
+ x3 |
− 3x4 |
= 2 |
|
|
|
x1 |
|
+ x2 |
+ x3 |
+ 2x4 |
= 1 |
|||||||||||||||||||
|
x1 |
|
|
x2 + 5x3 |
|
|
= 7 |
|
|
|
|
−x2 + 3x3 + 2x4 = −5 |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
−2x1 − x2 + x3 + x4 = 0 |
|||||||||||||||||
|
3x1 − x2 − x3 − x4 = 3 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 14 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
= −1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
2x1 |
− x2 |
+ 2x3 |
+ 2x4 |
|
−x1 |
− x2 |
|
|
|
+ 2x4 |
= 1 |
||||||||||||||||||||
|
|
x1 |
+ 2x2 |
+ x3 |
+ x4 |
= 5 |
|
|
x1 |
+ x2 |
+ x3 + x4 |
|
= 2 |
||||||||||||||||||||
−3x1 + 5x2 |
3x3 |
|
|
2x4 = 0 |
|
2x1 + x2 + 3x3 |
|
|
|
= 3 |
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 + x3 + 2x4 = 1 |
||||||||||
|
− x1 + x2 + x3 + x4 = −2 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 15 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
− x3 |
− 5x4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
x1 |
+ 3x2 |
= 1 |
− x1 |
+ x2 |
+ x3 |
+ x4 |
= 3 |
||||||||||||||||||||||||
|
2x1 |
+ 2x2 |
+ x3 |
+ 2x4 = 0 |
|
|
2x1 |
+ x2 |
+ x3 |
− |
x4 |
= 2 |
|||||||||||||||||||||
3x1 + x2 + x3 + x4 = 5 |
|
3x1 |
|
|
|
x2 |
|
|
|
+ 2x4 = 4 |
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−x1 |
|
|
|
|
|
+ 2x3 |
|
|
|
|
= 3 |
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x1 + x2 + 3x3 + x4 = 3 |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 16 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
= −3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
2x1 |
− 3x2 |
+ x3 |
+ 2x4 |
|
2x1 |
+ x2 |
+ x3 |
+ x4 |
= 3 |
||||||||||||||||||||||
|
|
x1 |
+ x2 |
+ x3 |
+ x4 = −2 |
|
|
x1 |
+ x2 |
+ x3 |
− |
2x4 |
= 4 |
||||||||||||||||||||
− x1 + x2 + x3 + 3x4 = 0 |
|
x1 + 2x2 + x3 |
|
x4 = 3 |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x1 + 3x2 |
|
|
|
− |
|
|
|
|
||||||||
|
7x1 + 4x2 + 8x3 − x4 = −3 |
|
|
|
|
|
− x4 = −3 |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 17 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
− 2x3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
x1 |
+ 2x2 |
|
|
|
|
= 4 |
2x1 |
+ x2 |
− x3 + 3x4 |
= 4 |
|||||||||||||||||||||
|
2x1 |
− |
x2 |
+ x3 |
+ x4 = 1 |
|
x1 |
+ 2x2 |
+ x3 |
+ 4x4 |
|
= 1 |
|||||||||||||||||||||
|
x1 + x2 + 2x3 + x4 = 3 |
x1 + x2 |
|
|
|
+ x4 = 3 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
||||
|
3x1 |
|
|
|
|
|
+ x3 − 2x4 = 3 |
|
|
|
|
|
x2 + 2x3 + x4 = 0 |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Вариант 6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 18 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
x1 |
|
|
|
2x2 |
+ x3 |
+ x4 |
= 5 |
|
2x1 |
+ x2 |
+ 2x3 |
+ x4 = 4 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
2x1 |
+ x2 |
− x3 |
− x4 |
= 2 |
|
|
|
x1 |
+ 2x2 |
+ x3 |
+ x4 |
= 2 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
3x1 − x2 + x3 |
|
|
x4 = 2 |
|
3x1 + 2x2 |
|
|
x3 |
|
|
|
x4 = 2 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
||||||
|
x1 + x2 + x3 + x4 = 2 |
|
− x1 + x2 + 3x3 + 3x4 = 3 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 19 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
−x1 |
− x2 |
− |
+ 3x4 |
= 4 |
|
|
|
|
|
x1 |
+ x2 |
|
|
|
|
+ x4 |
= −1 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
2x1 |
+ x2 |
|
|
x3 |
+ 2x4 |
= −1 |
|
|
−2x1 |
+ 3x2 + x3 − |
|
x4 |
= 2 |
||||||||||||||||||||||||||||||
3x1 + x2 |
|
|
|
x3 + x4 = 0 |
|
|
3x1 |
|
|
|
|
+ x3 + 2x4 = 1 |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− x1 + x2 + x3 − x4 = 3 |
||||||||||||||||||||||
|
x1 + x2 + x3 − 2x4 = 1 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
− x3 |
− x4 = −2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
3x1 |
+ 2x2 |
2x1 |
− 4x2 |
+ x3 |
+ 3x4 |
= 0 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
−x1 |
+ x2 |
+ 2x3 |
+ x4 |
= 0 |
|
|
x1 |
+ x2 |
+ x4 |
= 1 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
4x1 |
|
|
|
|
|
|
+ x3 + 3x4 = 3 |
|
|
|
|
|
|
2x2 + 2x3 |
|
|
x4 = 4 |
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x1 + x2 + x3 − x4 = 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
4x1 − 2x2 + x3 + x4 = 4 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 21 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− x4 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
x1 |
+ x2 |
+ x3 |
+ 2x4 |
= 2 |
2x1 |
− x2 |
− x3 |
= 0 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2x1 |
+ 2x2 |
− x3 |
+ x4 |
= |
−2 |
|
|
|
|
x1 |
+ 2x2 |
+ 3x3 |
+ 3x4 |
= |
−1 |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x2 + x3 + 5x4 = 2 |
|
3x1 + x2 + x3 |
|
|
x4 = 2 |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
− |
|
|
3x1 + 2x2 − x3 − 3x4 = 3 |
|
−x1 + 2x2 + x3 + 3x4 = 3 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
|
10 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 22 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
2x1 |
+ x2 |
|
+ x3 |
|
|
x4 |
= −0 |
|
|
|
|
|
x1 |
+ x2 |
+ x3 |
+ x4 |
= 3 |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
3x1 |
+ 5x3 + x4 |
= 2 |
|
|
2x1 |
+ x2 |
+ 3x3 |
|
|
|
= 1 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x1 |
|
|
|
x2 + x3 − 3x4 = 0 |
−x1 + x2 + x3 + x4 = 5 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
3x1 − x2 + x3 + 2x4 = 6 |
|||||||||||||||||||||||
|
−2x1 − x2 + 3x3 − x4 = 3 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант |
|
11 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Вариант 23 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
x1 |
+ x2 |
− x3 |
|
+ x4 |
= −2 |
|
|
|
|
|
2x1 |
+ 2x2 |
+ x3 |
+ x4 |
= 3 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
2x1 |
|
+ x2 |
− |
x3 |
+ x4 |
= 1 |
|
|
|
− x1 |
+ x2 |
+ 3x3 |
+ x4 |
= 1 |
||||||||||||||||||||||||||||
|
3x1 + 2x2 + 6x3 |
|
|
4x4 = 5 |
|
|
|
|
2x1 + 4x2 |
|
|
|
5x3 + 2x4 = 3 |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
− |
|
− |
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
= 1 |
||||||||
|
− x1 + x2 + x3 + x4 = 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2x2 + x3 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||