Легал |
Анъанавий Харизматик |
мақсадли- |
анъанавий |
аффектив |
|
рационал |
|||
ҳаракат |
ҳаракат |
||
ҳаракат |
|||
|
|
Дин социологияси
}Вебер социологиясида дин ва ижтимоий, айниқса кишилар ҳаётининг иқтисодий ташкиллаштирилиши ўртасидаги ўзаро боғлиқларни ажратиб олиш муаммосига илк маротаба эътибор қаратилди.
}Вебер томонидан амалга оширилган диннинг социологик таҳлили ўзининг ноодатийлиги, оригиналлиги, социал ғояларнинг тараққиётига чуқур таъсири, ва энг асосийси – ўзининг долзарблигини бугунги кунгача йўқотмаганлиги нуқтаи назаридан махсус ўрганишни талаб этади.
“Протестант ахлоқи ва капитализм руҳи”
}
}
}
Вебер илк маротаба дин ва иқтисод ўртасидаги боғлиқликни аниқлаган.
У айнан диний таълимотлар, диний ахлоқ капиталистик иқтисодиётни ривожлантирувчи асосий восита эканлигини исботлашга ҳаракат қилган ва у меҳнатсеварлик, тежамкорлик, ҳисоб-китоблилик, ростгўйлик, фаолликни шакллантиришига олиб келишини кўрсатиб ўтган.
Ҳозирда Ғарб социологияси Вебер ижодининг шу томонига катта қизиқиш билан қарамоқда.
Протестантизм
}Протестантизмнинг асосий буйруғи, бу осий дунёда эътиқод эгаси Худо йўлида меҳнат қилиши лозимлигидадир.
}Протестантизмнинг меҳнат ахлоқи ва капиталстик жамиятнинг тараққиёти ўз моҳиятига кўра бир-бирига мос келган.
}Ахлоқий ва диний масъулият ўзаро яқин тушунчалардир.
}Улар ўртасидаги боғлиқликни топиш ва таҳлил қилиш Вебернинг дин социологиясига хосдир.
Протестантизм
}Вебер протестантизмни католицизмга қарши қўяди.
}Протестантизм индивидни Худо билан воситачиларсиз, сеҳргарлик элементларисиз боғлайди.
}Протестантизм кишиларнинг иқтисодиётдаги хулқини тушунтиришга ёрдам беради ва жамиятда кишилар хулқига сингиб кетади.
}Вебер протестантизмни кўриб чиқиш орқали динни социологик таҳлил этиш моделини яратган.
}Кейинчалик бу моделдан ҳиндуизм, яҳудийлик,
конфуцийлик, буддизм, Ислом, христианликни ўрганишда фойдаланган.