Материал: 3-МАВЗУ

Квазигуруҳларнинг кўринишлари:

Оломон – умумий манфаатлар юзасидан чекланган муҳитда вақтинчалик тўпланган кишилар бирлиги

Ян Щепаньский: социал доиралар

турлари

контакт доиралари касбий доиралар ўртоқлар доираси статусли социал доиралар

Социал институт таърифи:

• Социал институт меъёрлар ва ижтимоий муносабатларнинг муайян соҳасини тартибга солувчи

муассасалар йиғиндисидан иборат.

•Социал институт – механизм ёки муассасалар йиғиндисидир, аммо элементларнинг механик йиғиндиси эмас.

•Социал институт – бу инсон фаолиятининг турли соҳаларини тартибга солувчи ва уларни роллар ва мавқелар тизимига киритувчи расмий ва норасмий

қоидалар, меъёрлар тамойиллари, йўл-йўриқларнинг турғун мажмуидир.

•Шундай қилиб, биз социал институтни иккита усул ёрдамида ифодалашимиз мумкин: бир томондан

меъёрлар йиғиндиси, иккинчи томондан – роллар ва мавқелар йиғиндиси.

•Социал институт, қисқача таърифда, одамларнинг социал ташкиллашган ва регуляция қилинадиган фаолиятларини англатади.

Социал институт белгилари:

•хулқ-атворнинг тўғри турларини белгиловчи ижтимоий меъёрлар ва йўл-йўриқларнинг тўплами сифатида мавжуд бўлади;

•жамият мафкураси ва қадриятлар тизими билан чамбарчас боғлиқ;

•ҳаракатларнинг институционал турлари жамият томонидан назорат қилинади, институтнинг ўзи эса индивидларнинг хулқ-атворини назорат қилади;

• социал институт зарур моддий воситалар ва заҳираларга эга бўлиб, улар туфайли институт асосида ётувчи меъёрлар ва йўл-йўриқлар у ёки бу даражада муваффақиятли бажарилади.

Ҳар бир социал институт:

• ўз фаолиятининг маълум даражада аниқ шаклланган мақсадларига;

• индивидларга белгиланган ижтимоий мавқе ва ролларнинг тўпламига;

•индивидларнинг хулқ-атворини назорат қиладиган санкциялар тизимига;

•эҳтиёжларни қондиришга йўналтирилган конкрет

хусусий вазифаларга эга