Материал: 3-МАВЗУ
Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети Ижтимоий фанлар факультети Социология кафедраси
Фан:Социология
Мавзу: СОЦИАЛ ГУРУҲЛАР ВА СОЦИАЛ
ИНСТИТУТЛАР
доц. Жиянмуратова Г.Ш.
Режа:
• Социал гуруҳ тушунчаси
• Социал гуруҳларнинг асосий белгилари ва структураси
•Гуруҳларнинг асосий турлари
•Квазигуруҳлар
• 
Социал институтлар ва уларнинг турлари
Социал гуруҳ
Бизни ўраб турган жамият |
Ҳеч қандай гуруҳга аъзо |
кўплаб социал гуруҳларнинг |
бўлмай туриб яшаш ёки |
мажмуаси сифатида намоён |
жамиятда ўз ўрнига эга бўлиш |
бўлади |
мумкин эмас |
|
Маълум бир гуруҳ аъзоси |
Инсон бутун умри давомида |
сифатида инсон жамият |
бир неча социал гуруҳлар |
ҳаётида иштирок этади ва |
аъзоси сифатида яшаб ўтади |
унинг аъзоси эканлигини |
|
англайди |
Социал гуруҳ жамият ва инсон |
Инсоннинг турли гуруҳларга |
ўртасида боғловчи кўприк |
аъзолиги унинг жамиятдаги |
сифатида хизмат қилади |
мақомини белгилайди |
“Социал гуруҳ” тушунчаси
Арасту – илк маротаба «социал гуруҳ» терминини мустақил тушунча сифатида ишлатган.
Т.Гоббс – гуруҳнинг илк таърифини берган ва унинг классификациясини ишлаб чиққан: «умумий манфаат ёки умумий иш билан бирлашган инсонларнинг маълум миқдори».
XIX аср охири – XX аср бошларида Э.Дюркгейм, Г.Тард,
Г.Зиммель, Л.Гумплович, Ч.Кули, Ф.Тённис каби олимлар социал гуруҳ назариясини яратишга уриндилар.
XIX асрнинг охирларида социал жамоа ва гуруҳларни ўрганиш бўйича социал тадқиқотлар амалга оширилади. XX асрга келиб тадқиқотлар мунтазам олиб бориладиган бўлди ва фундаментал аҳамият касб этиб борди.
Социал гуруҳларни ўрганишда ёндошувлар:
функционалистик |
конфликтли |
интеракционистик |
• гуруҳларнинг |
• гуруҳларнинг |
• гуруҳлар |
умумий мақсадга |
манфаатлари |
ўртасидаги |
эришиш йўлидаги |
ўртасидаги |
кундалик ўзаро |
роллар ва |
тафовутлар |
муносабатлар |
вазифалар |
|
(микродаража) |
тақсимоти |
|
|
(макродаража) |
|
|