Сетевая коммуникация, возможно, не виновата в формировании зловещего солипсизма, а скорее является шансом выйти из этого состояния. Общение с другим человеком, даже с помощью электронной связи, может привлечь к развитию личности и улучшению самочувствия данного человека, может делать его жизнь более ценной, способствовать совершенствованию интерактивных умений и таким образом социализировать. Пользователи интернет-пейджеров, если не учитывать крайнего случая интернет-зависимости, неоднократно подключаются к жизни местных сообществ, проявляют большую активность и общественную инициативу, становятся лучшими родителями, партнерами и соседями (Szpunar 2006: 214). Они не обесценивают непосредственных человеческих контактов, не стремятся к элиминации других видов коммуникации, как не делали этого и в случае пользования телефоном или телеграфом. Мало того, 42 % опрашиваемых заявляют, что придают большое значение отношениям в реальной жизни, и 21 % из них считает виртуальные и реальные комплементарные отношения равно важными (цит. по: Stawiska 2008: 249).
Польская исследовательница М. Шпунар замечает, что существование в киберпространстве не является столь поглощающим, а сетевые связи - столь поверхностными, как многие думают. Они могут на самом деле сосуществовать с другими видами человеческих отношений, традиционными вариантами встреч и разговоров, обогащая только «портфель oбщественной жизни» новыми знакомствами (цит. по: Juza 2004: 120). Их характер значительно отличается от существующих до сих пор альтернатив человеческой связи, но ведь иной не означает ложный. О реальности сетевых связей свидетельствует прежде всего факт общения с реальным человеком, имеющим тело и личность, которую он показывает более или менее откровенно. Его телесное присутствие по ту сторону монитора гарантирует, что мы общаемся с живым существом, а не только с миражом больного разума (Kuligowski 2007: 171).
Рассмотрение морального аспекта Интернета, а также существующих в нем межличностных отношений, обсуждение преимущества или несовершенства сетевого вида коммуникации, его полезности или вредности надо оставить этикам, социологам и экспертам в области средств информации. Ответ дадут только следующие десятилетия, когда инновационная, коммуникациoнная платформа окрепнет и люди освоятся с новым обликом контакта. Целью этой статьи является исключительно попытка высказаться о возможности существования в киберпространстве действительной человеческой связи. Приведенные мнения различных исследователей по поводу реальности виртуальной среды, специфики современной личности, характера сетевых отношений и эмоций свидетельствуют, что все это на самом деле так.
Р. Стоун выразил мнение, что Интернет, несомненно, является общественным пространством, в котором люди встречаются лицом к лицу, только нужно по-новому определить понятие как встречи, так и лица (цит. по: Kuligowski 2007: 156).
Литературa
1. Aronson, E. Wilson, T. D., Akert, R. M. 1997. Psychologia spoіeczna / przekі. W. Domachowski. Poznaс.
2. Barney, D. 2008. Spoіeczeсstwo Sieci / przekі. M. Fronia. Warszawa.
3. Ben-Ze'ev, A. 2005. Miіoњж w Sieci. Internet i emocje / przekі. A. Zdziemborska. Poznaс.
4. Bіachnio, A. 2006. Spotkajmy siк na czacie - psychologiczna analiza czatуw internetowych. In Sokoіowski, M. (ed.), Definiowanie McLuhana. Media a perspektywy rozwoju rzeczywistoњci wirtualnej. Olsztyn.
5. Bomba, R. 2008. Gry komputerowe: digitalny instrument toїsamoњciowej kreacji. In Pіonka-Syroka, B., Staszczak, M. (eds.), E-kultura, e-nauka, e-spo-іeczeсstwo. Wrocіaw.
6. Cwalina, W. 2001. Generacja Y - ponury mit czy obiecuj№ca rzeczywistoњж. In Zasкpa, T. (ed.), Internet. Fenomen spoіeczeсstwa informacyjnego. Czкstochowa.
7. Dziedzic, B. 2005. Konstruowanie i rozumienie znaczeс w komunikowaniu mediowanym komputerowo. Toruс.
8. Dzieniakowska, P. 2008. «Virtual reality» czy «real virtuality»? Uczestnictwo w њwiecie czatu internetowego jako sfera aktywnoњci ludycznej wspуіczesnego czіowieka. In Pіonka-Syroka, B., Staszczak, M. (eds.), E-kul-tura, e-nauka, e-spoіeczeсstwo. Wrocіaw.
9. Griffin, E. 2003. Podstawy psychologii spoіecznej / przekі. O. Kubiсska, W. Kubiсski, M. Kacmajor. Gdaсsk.
10. Guzowski, L. K. 2008. E-emancypacja. Przyczynek do krytyki medialnej i intelektualnej recepcji Internetu. In Pіonka-Syroka, В., Staszczak, М. (eds.), E-kultura, e-nauka, e-spoіeczeсstwo. Wrocіaw.
11. Hopfinger, M. 2002. Sztuka i komunikacja. Sygnaіy zmian caіej kultury. In Hopfinger, M. (ed.), Nowe media w komunikacji spoіecznej w XX wieku. Warszawa.
12. Juza, M. 2004. Internet a tendencje indywidualistyczne w spoіeczeсstwie zachodnim. In Radochon?ski, M., Przywara, B. (eds.), Jednostka - grupa - cybersieж. Psychologiczne, spoіeczno kulturowe i edukacyjne aspekty spoіeczeсstwa informacyjnego. Rzeszуw.
13. Kamiсski, W. A. 2000. Globalne spoіeczeсstwo informacyjne, nadzieje, szanse, zagroїenia. Wykіad inauguracyjny. Zamoњж.
14. Kiepas, A. 2006. Determinizm techniczny czy kulturowy-czіowiek w perspektywie њwiata wirtualnego. In Sokoіowski, M. (ed.), Definiowanie McLuhana. Media a perspektywy rozwoju rzeczywistoњci wirtualnej. Olsztyn.
15. Kuligowski, W. 2007. Antropologia wspуіczesnoњci. Wiele њwiatуw, jedno miejsce. Krakуw.
16. Kusio, U. 2006. Wedіug McLuhana, wedіug Kontynuatorуw, wedіug krytykуw. In Sokoіowski, M. (ed.), Definiowanie McLuhana. Media a perspektywy rozwoju rzeczywistoњci wirtualnej. Olsztyn.
17. Kwiatkowska, A. 2008. Wyzwania komunikacji spoіecznej w њwiecie globalnym. In Baryluk, M., Waurzak-Chodaczek, M. (eds.), Komunikacja spoіeczna w њwiecie realnym. Toruс.
18. Lasota, E. 2003. Anonimowoњж przekazu a poczucie wstydu. In Kaczmarek, B., Markiewicz, K. (eds.), Komunikowanie siк we wspуіczesnym њwiecie. Lublin.
19. Levy, P. 2002. Drugi potop. In Hopfinger, M. (ed.), Nowe media w komunikacji spoіecznej w XX wieku. Warszawa.
20. Lipiсska, J. 2008. Kultura grup dyskusyjnych w Internecie. Toruс.
21. Lubszczyk, M. 2008. Nowe media jako czynnik rozwoju spoіeczno-ekonomicznego. In Pіonka-Syroka, B., Staszczak, M. (eds.), E-kultura, e-nauka, e-spoіeczeсstwo. Wrocіaw.
22. Јukasik, A., Gelleta, K. 2004. Potrzeba aprobaty spoіecznej jako zmienna profiluj№ca korzystanie z Internetu. In Radochoсski, M., Przywara, B. (eds.), Jednostka - grupa - cybersieж. Psychologiczne, spoіeczno-kulturowe i edukacyjne aspekty spoіeczeсstwa informacyjnego. Rzeszуw.
23. Szpunar, M. 2006. Bliskie wiкzi na odlegіoњж-paradoksalna natura zwi№zkуw online. In Sokoіowski, M. (ed.), Definiowanie McLuhana. Media a perspektywy rozwoju rzeczywistoњci wirtualnej. Olsztyn.
24. Plisiecki, J. 2003. Wstкp. In Plisiecki, J. (ed.), Stare i nowe media w procesie komunikacji spoіecznej. Radom.
25. Pіonkowski, T. 2006. Determinizm technologiczny - drugie pokolenie. In Sokoіowski, M. (ed.), Definiowanie McLuhana. Media a perspektywy rozwoju rzeczywistoњci wirtualnej. Olsztyn.
26. Polak, E. 2004. Wpіyw rozwoju naukowo-technicznego na stosunki spoіeczne. In Radochoсski, M., Przywara, B. (eds.), Jednostka - grupa - cybersieж. Psychologiczne, spoіeczno-kulturowe i edukacyjne aspekty spoіeczeсstwa informacyjnego. Rzeszуw.
27. Przywara, B. 2004. Czіowiek w Sieci- socjologiczne studium przypadku. In Radochoсski, M., Przywara, B. (eds.), Jednostka - grupa - cybersieж. Psychologiczne, spoіeczno-kulturowe i edukacyjne aspekty spoіeczeсstwa informacyjnego. Rzeszуw.
28. Pytlakowska, K., Gomuіa, J. 2005. Zaczatowani. Warszawa.
29. Њpiewak, K. 2004. Internet a zagroїenie rozwoju dzieci i mіodzieїy. In Radochonski, M., Przywara, B. (eds.), Jednostka - grupa - cybersieж. Psychologiczne, spoіeczno-kulturowe i edukacyjne aspekty spoіeczeсstwa informacyjnego. Rzeszуw.
30. Stawiska, N. 2008. Rzeczywista nierzeczywistoњж. Czaty, blogi, fora internetowe- nowa przestrzeс komunikacji spoіecznej. In Pіonka-Syroka, B., Staszczak, M. (eds.), E-kultura, e-nauka, e-spoіeczeсstwo. Wrocіaw.
31. Szpunar, M. 2006. Bliskie wiкzi na odlegіoњж - paradoksalna natura zwi№zkуw on-line. In Sokoіowski, M. (ed.), Definiowanie McLuhana. Media a perspektywy rozwoju rzeczywistoњci wirtualnej. Olsztyn.
32. Welsch, W. 2002. Sztuczne raje? Rozwaїania o њwiecie mediуw elektronicznych i innych њwiatach / przekt. In Hopfinger, M. (ed.), Nowe media w komunikacji spoіecznej w XX wieku. Warszawa.
33. Werner, W. 2008. Historycznoњж i њrodki jej wyrazu. Przeszіoњж, teraџniejszoњж i perspektywy przyszіoњci. In Pіonka-Syroka, B., Staszczak, M. (eds.), E-kultura, e-nauka, e-spoіeczeсstwo. Wrocіaw.
34. Wiњniewski, J. 2005. Samotnoњж w sieci. Warszawa.