Пожидаев А.В., Вылегжанин И.А.Математика: Курс лекций для студентов технических специальностей. Ч. IV. – Новосибирск: Изд-во СГУПСа, 2009. – 138 с.
Лекция № 2
ФУНКЦИОНАЛЬНЫЕ РЯДЫ
Степенные ряды. Интервал и радиус сходимости. Теорема Абеля. Ряды Тейлора и Маклорена. Разложение функций в степенные ряды. Применение степенных рядов в приближенных вычислениях.
|
|
|
|
|
|
|
|
Степенные ряды |
|||||
Рассмотрим |
последовательность |
функций |
|
f1 x , f2 x ,..., fn x ...и составим из них ряд |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
x . |
|
|
|
|
|||
f1 x f2 x ... fn x ... fn |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Определение: Ряд |
f1 x f2 x ... fn x ... fn x называется функциональным рядом. |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
fn x |
|
1 |
|
|
1 |
|
1 |
|
1 |
|
|
Примеры: 1) |
|
, fn x |
|
|
|
... |
|||||||
nx |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
n 1 |
|
x |
2x |
3x |
|||||
|
|
|
x x x2 x3 ... |
|
|
|
|
||||||
2) |
fn x xn , fn |
|
|
|
|
||||||||
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3) |
fn x sinnx , fn x sin x sin2x sin3x ... |
||||||||||||
n 1
Если в функциональный ряд вместо переменной x подставить какое-либо число, получится сходящийся или расходящийся числовой ряд. Пусть X - множество всех значений переменной
x, при которых ряд fn x сходится. Тогда можно говорить, что на множестве чисел X
n 1
определена функция одной действительной переменной F(x) fn x , значениями которой
n 1
являются суммы соответствующих числовых рядов.
Определение:Множество чисел X , при которых сходится ряд fn x , называется областью
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
сходимости этого ряда. |
fn x an x x0 n , |
|
|
|||||||||||
Определение: |
Если |
где x0 ,an - действительные числа, то ряд |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
a1 x x0 a2 x x0 2 |
|
|
|||||
an x x0 n a0 |
... |
называется степенным рядом. |
||||||||||||
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x 1 2 x 1 2 3 x 1 3 ..., |
|
Примеры: xn |
x x2 |
x3 ..., |
n x 1 n |
|||||||||||
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
x |
n |
|
x |
2 |
|
|
x |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
1 x |
|
|
|
|
... |
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
n 0 |
n! |
2 |
|
6 |
|
|
|
|
|
|||||
Теорема Абеля1 (об интервале сходимости) Областью сходимости степенного ряда |
|
|
n является открытый, полуоткрытый или замкнутый интервал с концами в точках |
an x x0 |
|
n 0 |
|
x0 R и x0 |
R, где R некоторое действительное число или . |
Доказательство: Рассмотрим сначала ряд |
|
|
|
|
an xn a0 a1x a2 x2 a3x3 .... |
|
n 0 |
Этот ряд обязательно сходится при x 0. Допустим, что этот ряд сходится еще в какой-либо
точке x , тогда по необходимому признаку сходимости, lima |
xn 0 и, значит, найдется число |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
n |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
M такое, что |
|
a |
|
xn |
|
M для всех номеров n. Возьмем любое число x |
2 |
такое, что |
|
x |
2 |
|
|
|
x |
|
, и |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
составим ряд |
an x2n |
. Поскольку |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
x2n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2n |
|
|
|
x2n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
a |
n |
xn |
|
|
a |
xn |
|
|
|
|
|
a |
xn |
|
|
|
|
M |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
n 1 |
xn |
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
xn |
|
|
xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
и ряд |
x2 |
, будучи геометрической прогрессией со знаменателем q |
1, сходится, то по |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
n |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
n 0 |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
теоремео сходимости и арифметических операциях сходится ряд M |
x2 |
|
|
. Тогда, по признаку |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
n |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
x1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
сравнения |
будет |
|
сходиться |
|
|
|
ряд |
|
an x2n |
|
. Поскольку |
x2 |
- |
|
произвольное |
|
число, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
удовлетворяющее условию |
|
x2 |
|
|
|
x1 |
|
, то ряд an xn будет сходиться в любой точке интервала |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
x1,x1 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Рассмотрим теперь ряд an x x0 n |
|
и, сделав замену переменной |
y x x0 , получим ряд |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
который сходится на некотором интервале y y1, y1 . Возвращаясь к переменной |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
an yn , |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
сходится на интервале x0 |
|
y1 . Теорема доказана. |
|||||||||||||||||||||||||||
x, получим, что ряд an x x0 n |
y1,x0 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Замечание: В частности, интервалом сходимости степенного ряда может оказаться единственная точка x0 или вся числовая прямая.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n можно применять |
Для практического нахождения интервала сходимости ряда an x x0 |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
|
метод Даламбера, состоящий в следующем: рассматривается предел |
|
||||||||||||||||||
lim |
|
a |
n 1 |
x x |
0 |
n 1 |
|
|
|
x x |
|
|
lim |
|
a |
n 1 |
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
an |
x x0 |
n |
|
|
0 |
|
|
an |
|
|
|||||||
n |
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
Еслиэтотпределменьше1,топопризнакуДаламбера,рядсходится,еслибольше–расходится.
Решая неравенство |
|
x x |
0 |
|
lim |
an 1 |
1, находим открытый интервал, в точках которого ряд |
|
|
||||||
|
|
a |
|||||
|
|
|
|
n |
|
||
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
n |
|
сходится.Внеэтогоинтервалазаисключением,можетбыть, концовинтервала,рядрасходится.
1 Абель Нильс Хенрик (1802-1829) норвежский математик. Доказал, что алгебраические уравнения степени выше 4-ой неразрешимы в радикалах. Один из создателей теории эллиптических функций, автор первой работы по интегральным уравнениям. Труды по теории чисел и рядов.
Для проверки сходимости на концах интервала нужно подставить каждое из этих двух чисел в формулу ряда и, получив числовые ряды, проверить их сходимость.
Пример1: Найти интервал сходимости ряда 1 n 1 xn
n 1 n
Решение: lim |
|
1 n 2 xn 1 |
|
n |
|
|
|
x |
|
lim |
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
n 1 |
1 n 1 xn |
|
|
|
|
n 1 |
|
||||||
n |
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
lim |
n |
|
|
x |
|
1 |
|
x |
|
. Решаем неравенство |
|
x |
|
1: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
n n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Теперь проверяем сходимость на концах интервала:
x 1;1 .
|
|
1 |
n 1 |
x |
n |
|
Подставим x1 1 в ряд |
|
|
|
: |
||
n |
|
|
||||
|
n 1 |
|
|
|
||
|
n 1 |
1 |
n |
|
|
1 |
2n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 . Гармонический ряд расходится. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
n 1 |
n |
|
|
n 1 |
|
|
n |
|
|
n 1 |
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
1 |
n |
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
Подставим точку |
|
|
x2 1: |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
. |
Получили знакочередующийся ряд, |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
n |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
n 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
удовлетворяющий условиям признака Лейбница: |
|
|
|
1 |
|
|
|
1 |
, |
lim |
1 |
0. Значит, ряд сходится. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
n 1 |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
n n |
||||||||
Следовательно, интервалом сходимости данного ряда будет 1;1 . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
Пример 2: Найти интервал сходимости ряда |
n 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Решение: lim |
|
|
xn 1 |
|
|
|
n! |
|
|
|
x |
|
lim |
|
|
1 |
|
|
|
x |
|
0 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
n 1! |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
n |
xn |
|
|
|
|
|
n |
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Полученное неравенство 0 1верно при любых значениях переменной x, т. к. не зависит от этой переменной. Значит, ряд сходится при любых значениях переменной и его интервалом сходимости является ; .
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Пример 3: Найти интервал сходимости ряда n!xn . |
|||||||||||||||||
|
|
n 1!xn 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n 0 |
Решение: lim |
|
|
|
|
x |
|
lim |
|
n 1 |
|
|
|
|
x |
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
n!xn |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
n |
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
При любом значении переменной x 0 предел будет равен . При x 0 |
|||||||||||||||||
получается неопределенность 0 . |
Поэтому проверим сходимость непосредственной |
||||||||||||||||
подстановкой: n!0n 0 0 0 ... 0. Ряд сходится.
n 0
Значит, данный ряд сходится в единственной точке x 0.
|
|
|
|
|
|
|
|
Формула Тейлора2 |
|
|
|
|
|||
Рассмотрим производные многочлена p x a |
0 |
a x a |
2 |
x2 |
... a |
n |
xn |
||||||||
p' x a |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|||
2a |
2 |
x 3a |
3 |
x2 ... na |
n |
xn 1 |
|
|
|
|
|
|
|
||
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
p'' x 2a2 |
2 3a3x ... n n 1 an xn 2 |
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
p''' x 2 3a3x ... n n 1 n 2 an xn 3 |
|
|
|
|
|
|||||||
…………………………………………………
2 Тейлор Брук (1685-1731) английский математик.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
p n x n n 1 n 2 ... 3 2an |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
При x 0получим: |
|
|
|
|
|
|
|
p 0 a0 |
|
0!a0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
p' 0 a 1!a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
p'' 0 2a2 |
2!a2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
p''' 0 |
2 3a3 |
3!a3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
………………………. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
p 0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
p(n) |
n n 1 ... 3 2an n!an |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
Значит, |
a |
|
|
|
|
, |
a |
|
|
|
p' 0 |
, |
a |
|
|
|
p |
'' 0 |
,…., a |
|
|
p n 0 |
, |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
0 |
0! |
|
|
|
|
1! |
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
p x |
|
p 0 |
|
|
|
p' 0 |
x |
|
p'' 0 |
x2 |
... |
p n 0 |
xn |
n |
p i 0 |
xi |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
0! |
|
|
|
|
|
|
1! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
i 1 |
i! |
|
|
|
|
|
||||||
Если в этой формуле заменить x на x x0 , получим общую формулу |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
p x |
p x0 |
|
p' x0 |
|
x x0 |
|
|
|
p'' x0 |
|
x x0 |
2 ... |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0! |
|
|
|
|
|
|
1! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
p n x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
p i x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
называемую формулой Тейлора для многочлена. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Пусть |
|
|
f x |
|
- |
|
|
произвольная |
|
|
|
функция, |
|
|
имеющая в точке |
x0 |
производные |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
f ' x0 , f '' x0 ,..., |
f n x0 . Сопоставим этой функции многочлен |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
pn x |
f x0 |
|
|
|
f ' x0 |
|
x x0 |
f '' x0 |
x x0 2 ... |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
0! |
|
|
|
|
|
1! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
f n x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i x |
|
|
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
n |
|
|
|
n |
|
|
|
f |
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
x |
x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
x0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
n! |
|
|
|
|
|
|
i! |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
Теорема (о порядке приближения функции многочленом) Пусть |
f x |
- |
произвольная |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
функция, |
|
имеющая |
|
|
|
|
|
в |
|
точке |
|
|
x0 |
производные |
|
|
f ' x0 , f '' x0 ,..., f n |
x0 |
, и пусть |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
pn x n f i i!x0 x x0 i , тогда
i 1
f x pn x o x x0 n
Доказательство: обозначим rn x f x pn x . Из определения многочлена |
pn x следует, |
что |
|
|
|
r |
x |
0 |
|
r' x |
0 |
r'' x |
0 |
... r n x |
0 |
0 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
n |
|
|
n |
|
|
|
|
n |
|
|
|
n |
|
|
|
r1 x r x0 |
|
|
|||||||||||
При n 1 получим: |
lim |
|
r1 x |
|
lim |
r1 x 0 |
lim |
r1' x0 0 . |
|
||||||||||||||||||||||
x x0 |
x x0 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x x0 |
x x0 |
|
|
x x0 |
x x0 |
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
При n 2 получим: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
lim |
r2 x |
lim |
|
r2' x |
|
|
|
|
1 |
lim |
r2' x r2' x0 |
|
1 |
r'' x |
|
0, |
здесь |
воспользовались |
|||||||||||||
x x0 2 |
2 x x0 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
x x0 |
x |
x0 |
|
2 x x0 |
|
|
x x0 |
|
|
|
2 |
|
2 |
0 |
|
|
|
||||||||||||||
правилом Лопиталя. При n 3 получим:
lim
x x0
16
r x |
lim |
|
|
r' |
x |
|
1 |
|
r'' x |
|
|
|
|||||
3 |
|
|
|
3 |
|
|
|
|
lim |
3 |
|
|
|||||
x x0 |
3 |
3 x x0 2 |
|
2 x x0 |
|
||||||||||||
x x0 |
|
|
3 x x0 |
|
|||||||||||||
lim |
r3'' x r3'' x0 |
|
|
1 |
r''' x |
|
0 |
|
|
|
|
||||||
|
|
|
0 |
|
|
|
|
||||||||||
x x0 |
x x0 |
|
|
|
6 |
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
здесь дважды воспользовались правилом Лопиталя. |
rk x |
|
|
|
В общем случае для доказательства равенства lim |
0 |
нужно будет n 1раз |
||
x x0 k |
||||
x x0 |
|
|
воспользоваться правилом Лопиталя. Теорема доказана.
Замечание: из доказанной теоремы следует, что формулу Тейлора можно использовать для вычислений приближенных значений дифференцируемых функций:
|
f x |
0 |
|
|
f |
' x |
0 |
|
|
|
f '' |
x |
0 |
|
|
|
2 |
|
f n x |
0 |
|
n |
n |
f i x |
0 |
|
i |
||||||
f x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x x0 |
|
|
|
|
x x0 |
|
... |
|
|
|
x x0 |
|
|
|
x x0 , |
||||||||
|
0! |
|
|
|
|
1! |
|
|
|
|
2! |
|
|
|
|
n! |
|
|
|
i! |
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
i 1 |
|
|
|
|
|||||
причем, чем больше число n , |
тем приближение лучше. Данная приближенная формула |
||||||||||||||||||||||||||||||||
называется формулой Тейлора. При x0 |
0 ее также называют формулой Маклорена3. |
||||||||||||||||||||||||||||||||
Пример: |
Рассмотрим |
функцию |
|
f x cosx |
и составим |
для нее |
формулы |
Тейлора при |
|||||||||||||||||||||||||
n 0,1,2,3,4 и x0 |
0. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
f ' x sin x; f '' x cosx; f ''' x sin x; f 4 x cosx f ' 0 0; f '' 0 1; f ''' 0 0; f 4 0 1.
p0 x f (0) 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
p x f (0) f ' 0 x 1 0 x 1 |
p |
2 |
x f (0) f ' |
0 x |
|||||||||||||||
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
p3 |
x f (0) f ' 0 x |
|
f '' 0 |
x2 |
|
f ''' 0 |
x3 |
1 |
x2 |
|
|
|
|||||||
2 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
2 |
|
|
|
|||||
p4 |
x f (0) f ' 0 x |
f '' 0 |
x2 |
|
f ''' 0 |
x3 |
f |
4 0 |
x4 1 |
x2 |
|||||||||
|
|
|
|
24 |
|
||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|||||
f '' 0 x2 1 x2
2 2
x4
24
Каждый следующиймногочлен четной степенивселучше и лучше будетприближатьфункцию f x cos x на все большем и большем интервале.
Ряд Тейлора
Пусть функция f x имеетнапромежутке x x0 ,x x0 производныелюбыхпорядков.Тогда,
в связи с тем, что формула Тейлора при увеличении степени n все лучше и лучше приближает функцию, естественно считать
3 Маклорен Колин (1698-1746) – шотландский математик. Труды по математическому анализу, теории кривых, механике.